Hoe zwaar zijn de straffen?
Nieuw Strafwetboek: 8 niveaus
Sinds 1 september 2026 hoort elk misdrijf bij een niveau van 1 tot 8. Het niveau is de bovengrens van de straf; de rechter beslist volgens de concrete feiten en het verleden van de persoon. Tik op een trede.
Niveau 1
Geen gevangenisstraf: geldboete (in de wet 200 € – 20.000 €; met opdeciemen kan het te betalen bedrag hoger zijn), 20–120 uur werkstraf of 6–12 maanden probatie
Voorbeelden: Belediging, lichte bedreiging, vandalisme, geen onderhoudsgeld betalen, religieus huwelijk vóór het burgerlijk huwelijk, weerspannigheid tegen de politie zonder wapen, een kleine hoeveelheid cannabis voor eigen gebruik
Op de geldboetes in de wet komen "opdeciemen" (décimes additionnels); het te betalen bedrag kan hoger zijn dan het bedrag in de wet. Vanaf niveau 2 kan de rechter naast de gevangenisstraf ook een bijkomende geldboete opleggen (bv. op niveau 3: 200 € – 10.000 €). Als de rechter verzachtende omstandigheden aanvaardt, kan hij een straf van niveau 2 of 1 geven. Voor feiten van vóór 1 september 2026 geldt de wet die het gunstigst is voor de dader.
Verkeer: 4 graden
Bij de meeste overtredingen stelt de politie een onmiddellijke inning (perception immédiate) voor; als u betaalt, wordt het dossier afgesloten. Bij elke betaling komt er 10,67 € administratiekosten bij.
Onmiddellijke inning64 €
Voor de rechtbank: 100 – 2.500 €
Geen richting aangeven, de ritsregel niet volgen
Onmiddellijke inning128 €
Voor de rechtbank: 200 – 2.500 €
Geen gordel dragen, rechts inhalen, geen voorrang van rechts geven
Onmiddellijke inning191 €
Voor de rechtbank: 300 – 5.000 €
Rood licht, telefoon in de hand, een doorlopende streep overschrijden, geen voorrang geven aan een voetganger, een kind niet in een kinderzitje zetten
Onmiddellijke inningGeen*
Voor de rechtbank: 400 – 5.000 €
De zwaarste overtredingen; rijverbod verplicht
* Wie in België woont, moet bij een overtreding van de 4e graad altijd voor de politierechtbank verschijnen (de onmiddellijke inning van 520 € is alleen voor wie niet in België woont). De bedragen voor de rechtbank zijn inclusief opdeciemen. Bij de 2e en 3e graad kan de rechtbank ook een rijverbod van 8 dagen – 5 jaar opleggen. Bij een nieuwe veroordeling binnen drie jaar wordt de geldboete van de rechtbank verdubbeld. Snelheidsovertredingen hebben een apart tarief: de eerste 10 km/u te snel 58 €, daarna 12 € per km/u (bebouwde kom, zone 30, schoolomgeving) of 7 € (andere wegen). De nieuwe Code van de openbare weg treedt in werking op 1 juni 2027.
Sociaal Strafwetboek: 4 niveaus
Inbreuken op arbeids- en socialezekerheidsrecht (bv. een werknemer niet aangeven, zwartwerk, onterechte uitkeringen) worden bestraft met een aparte wet, in 4 niveaus. Bedragen sinds 1 september 2026, opdeciemen (×1,25) inbegrepen.
- Niveau 1
Administratieve geldboete 100 – 1.000 €
- Niveau 2
Strafrechtelijke geldboete 500 – 5.000 € of administratieve geldboete 250 – 2.500 €
- Niveau 3
Strafrechtelijke geldboete 2.000 – 20.000 € of administratieve geldboete 1.000 – 10.000 €
- Niveau 4
6 maanden – 3 jaar cel en/of strafrechtelijke geldboete 6.000 – 70.000 €, of administratieve geldboete 3.000 – 35.000 €
Bij de meeste inbreuken wordt de geldboete vermenigvuldigd met het aantal betrokken werknemers (maximaal 100 keer). De straf komt van de rechter (strafrechtelijk) of van de administratie (administratief), niet van allebei. Op niveau 3 en 4 kan de rechter ook een exploitatieverbod of sluiting opleggen (1 maand – 3 jaar).
Gemeentelijke boete (GAS / SAC)
Voor zaken zoals lawaai, afval, barbecueën zonder toestemming of hondenpoep geeft de gemeente een boete (wet van 24 juni 2013). Het maximum is 500 € voor volwassenen, 175 € voor minderjarigen; de leeftijdsgrens voor minderjarigen is 14 of 16 jaar, afhankelijk van de gemeente, en eerst wordt bemiddeling voorgesteld. Sommige gemeenten passen nog 350 € toe. Sinds 1 september 2026 is nachtlawaai geen misdrijf meer; als het in het gemeentelijk reglement staat, valt het onder GAS.
Wat echt zwaar weegt: de onrechtstreekse gevolgen
- Strafregister: kan zichtbaar zijn op het uittreksel dat werkgevers vragen (strafregister / casier judiciaire).
- Verblijfsvergunning: zware of herhaalde misdrijven kunnen leiden tot intrekking of niet-verlenging.
- Nationaliteit: veroordelingen kunnen een aanvraag tegenhouden.
- Rijbewijs en wapenvergunning: als bijkomende straf kan een verbod of intrekking volgen.
- Schadevergoeding: wordt los van de straf aan het slachtoffer betaald.
Algemene informatie, geen juridisch advies. Voor uw eigen situatie: raadpleeg een advocaat of gratis juridische bijstand. Regels kunnen veranderen; elke kaart vermeldt de datum van de laatste controle en de controlestatus.