Is stemmen in België verplicht? Wat gebeurt er als ik niet ga stemmen?
Kort
Onder voorwaarden. Bij federale, regionale en Europese verkiezingen is het voor kiezers verplicht. In Vlaanderen is het sinds 2024 niet meer verplicht bij lokale en provinciale verkiezingen.
Uitgeschreven tekst van de video
Het is verkiezingsdag. Het is mooi weer en u hebt geen zin om te gaan stemmen. Hangt ervan af: Voor federale, regionale en Europese verkiezingen is het verplicht. In Vlaanderen is stemmen bij lokale verkiezingen sinds 2024 niet meer verplicht. Zo hoort het: Staat u op de kiezerslijst, ga dan stemmen. Kunt u niet gaan? Vraag naar een volmacht of een geldige reden. Als u niet gaat: Geldboete: Waarschijnlijk niet meer; 4 keer in 15 jaar: Geschrapt van kiezerslijst; Na schrapping: Probleem bij benoeming.
Wat mag niet, wat moet?
- Bij federale, regionale en Europese verkiezingen is opkomen verplicht.
- In Vlaanderen is er sinds 2024 geen opkomstplicht meer bij lokale en provinciale verkiezingen. In Brussel en Wallonië blijft de opkomstplicht bij lokale verkiezingen bestaan.
- Wie geen Belg is, moet zich eerst op de kiezerslijst laten inschrijven om bij lokale verkiezingen te stemmen. Wordt de inschrijving aanvaard? Dan wordt stemmen ook verplicht in de gewesten waar de opkomstplicht geldt.
- Kunt u niet gaan? Dan kunt u bij volmacht stemmen. U kunt de reden van uw afwezigheid ook aan de vrederechter bezorgen.
Straf en onrechtstreekse gevolgen
- Boete / betaling
- De wet voorziet bij een eerste afwezigheid een berisping of 5–10 euro, bij herhaling 10–25 euro. Sinds 1 september 2026 beschouwt het nieuwe Strafwetboek misdrijven in bijzondere wetten die alleen met een politiestraf (hoogstens 25 € of 7 dagen) worden bestraft, als opgeheven; de omzendbrief van het College van procureurs-generaal (COL 02/2026) bevestigt dat. Daarom kan de boete voor niet-stemmen waarschijnlijk niet meer worden opgelegd; de omzendbrief noemt dit misdrijf niet apart.
Rechtsgrond:Kieswetboek 12.4.1894, art. 210Kieswetboek 12.4.1894, art. 209-210 + Strafwetboek Boek I, art. 78 §1
- Rechtbank / gevangenis
- Geen gevangenisstraf; ook als u de geldboete niet betaalt, wordt er geen gevangenisstraf opgelegd.
Rechtsgrond:Kieswetboek 12.4.1894, art. 210Kieswetboek 12.4.1894, art. 210
Wat echt telt: de onrechtstreekse gevolgen
- Volgens de wet wordt u voor 10 jaar van de kiezerslijsten geschrapt als u binnen 15 jaar 4 keer zonder geldige reden niet gaat stemmen. Omdat de straf zeer waarschijnlijk vervallen is, is ook de toepassing van deze regel onzeker.
Rechtsgrond:Kieswetboek 12.4.1894, art. 210Kieswetboek 12.4.1894, art. 210
- Tijdens die 10 jaar kunt u bij een overheidsinstelling geen benoeming, bevordering of onderscheiding krijgen
Rechtsgrond:Kieswetboek 12.4.1894, art. 210
- De opkomstplicht staat in de Grondwet en blijft bestaan. Al bij de verkiezingen van 2024 gaf het openbaar ministerie de vervolging van kiezers die niet kwamen stemmen de laagste prioriteit (COL 8/2024). Sinds september 2026 kan de straf zeer waarschijnlijk niet meer worden toegepast.
Rechtsgrond:College PG – COL 8/2024
- Wie als bijzitter wordt opgeroepen en zonder geldige reden niet komt, pleegt een apart misdrijf. Bij de verkiezingen van 2024 stelde het openbaar ministerie hen een minnelijke schikking van 250 € voor. Kunt u niet komen? Meld dat dan binnen 48 uur na ontvangst van uw aanstellingsbrief.
Rechtsgrond:College PG – COL 8/2024 + COL 15/2024SPF Intérieur – Élections: intervenants
Wat betekenen deze termen?
- Vredegerecht
- De rechtbank in elk kanton voor alledaagse geschillen zoals burenruzies, huur en kleine schulden. De vrederechter probeert eerst de partijen te verzoenen.
Waarom bestaat deze regel?
De opkomstplicht wil ervoor zorgen dat de verkiezingsuitslag de hele samenleving weerspiegelt. Vlaanderen koos ervoor om de opkomst bij lokale verkiezingen aan te moedigen in plaats van te verplichten.
Waar kunt u terecht?
- Dienst bevolking van de gemeenteAdreswijziging, identiteitskaart en verblijfskaart
- WijkagentAdrescontrole (agent de quartier)
- Sociaal tolkBij de gemeente, het OCMW/CPAS, op school en in het ziekenhuis kunt u een tolk in uw taal vragen. Dat is meestal gratis.
Deze site behandelt geen individuele dossiers; ze verwijst u naar de juiste dienst. Alle hulpadressen
Bron en betrouwbaarheid
Officiële bron- Broncontrole
- 23 / 23 beweringen in een officiële bron
- Gecontroleerd: 12.10.2026
- Laatste controle
- 12.10.2026
- Regels kunnen veranderen
Toon de 23 gecontroleerde beweringenopen
- Staat in een officiële bron
Federal, bölgesel, Avrupa seçimlerinde zorunlu
Vlaanderen.be – Voting by proxy - Staat in een officiële bron
Flandre yerel/il seçimlerinde zorunluluk yok (2024'ten beri)
Vlaanderen.be – Voting by proxy - Staat in een officiële bron
Brüksel ve Valonya yerel seçimlerde zorunluluk sürüyor
Wallonie.be – S'inscrire sur le registre des électeurs; Ordonnance 20.07.2023 portant le Nouveau Code électoral communal bruxellois, art. 2 §2 en art. 105 - Staat in een officiële bron
Yabancılar listeye kayıtla oy zorunluluğuna tabi olur
Wallonie – Inscription des étrangers, C. Vote obligatoire - Staat in een officiële bron
Mazeret sulh hâkimine bildirilebilir (md. 207)
Kieswetboek art. 207 - Staat in een officiële bron
İlk yoklukta kınama veya para cezası; tekrarda artar (md. 210)
Kieswetboek 12.4.1894, art. 210 - Gecorrigeerd volgens de bron
İlk sefer için anılan 40–80 €
Kieswetboek 12.4.1894, art. 209-210 + Strafwetboek Boek I, art. 78 §1 - Staat in een officiële bron
Yerine geçen hapis verilmez
Kieswetboek 12.4.1894, art. 210 - Staat in een officiële bron
15 yılda 4 yoklukta 10 yıl listeden silinme; atama/terfi/nişan yok
Kieswetboek 12.4.1894, art. 210 - Staat in een officiële bron
Oy kullanmak Anayasa'ya göre zorunludur.
Belgische Grondwet, art. 62 - Staat in een officiële bron
İlk yoklukta kınama veya 5–10, tekrarda 10–25 para cezası.
Kieswetboek 12.4.1894, art. 210 - Staat in een officiële bron
Frank olarak yazılan ceza tutarları, dönüştürülmeden euro olarak okunur.
Wet 26.6.2000 (invoering van de euro, art. 78 Gw.), art. 2 (Justel) - Staat in een officiële bron
Yeni Ceza Kanunu'na göre en fazla 25 euro para cezalı özel kanun suçları kaldırılmış sayılır.
Strafwetboek (W 29.2.2024) Boek I, art. 78 §1 - Staat in een officiële bron
Yasa koyucu 1–25 euro cezalı suçların artık cezalandırılmayacağını açıkça amaçladı.
Kamer DOC 55 3374/001, p. 283 - Staat in een officiële bron
Oy cezasının bu kural nedeniyle kalktığını açıkça söyleyen resmî kaynak yoktur; sonuç metnin yorumudur. — COL 02/2026 ilkeyi doğruluyor (polis cezalı özel kanun suçları kaldırılmış sayılır); suçu adıyla saymıyor.
Omzendbrief COL 02/2026, punt 3.2.2.23 - Staat in een officiële bron
Ödenmeyen para cezası yerine hapis verilmez.
Kieswetboek 12.4.1894, art. 210 - Staat in een officiële bron
15 yılda 4 mazeretsiz yoklukta 10 yıl listeden silinme ve kamu atama/terfi/nişan yasağı.
Kieswetboek 12.4.1894, art. 210 - Staat in een officiële bron
Savcılık seçmen kovuşturmasını en düşük öncelik sayar; gelmeyen sandık görevlisi ise ceza alır.
Kieswetboek 12.4.1894, art. 95 §5 - Staat in een officiële bron
Oy vermeyen seçmenlerin kovuşturulması en düşük öncelik (COL 8/2024)
College PG – COL 8/2024 - Staat in een officiële bron
Mazeretsiz gelmeyen sandık görevlisine 250 € uzlaşma önerilir
College PG – COL 8/2024 + COL 15/2024 - Staat in een officiële bron
Gidemeyen görevli 48 saat içinde bildirmeli
SPF Intérieur – Élections: intervenants - Staat in een officiële bron
15 yılda en az 4 haksız katılmama: 10 yıl listeden silinme ve atama/terfi/nişan yasağı
Kieswetboek 12.4.1894, art. 210 - Staat in een officiële bron
Kieswetboek md. 210: ilk yoklukta kınama veya 5–10 €, tekrarda 10–25 €
Kieswetboek 12.4.1894, art. 210
De gecontroleerde beweringen staan in het Turks, zoals in de brontekst. Deze controle vervangt geen juridisch advies.
Algemene informatie, geen juridisch advies. Voor uw eigen situatie: raadpleeg een advocaat of gratis juridische bijstand. Hoe is deze informatie gemaakt?