Belçika'ya yeni geldik ve çocuğum okulun dilini bilmiyor. Okula nasıl başlar, ona destek var mı?

Ne yasak, ne zorunlu?

• Anayasaya göre herkesin eğitim hakkı vardır (md. 24 §3). Yabancı uyruklu çocuk için zorunlu eğitim, ailenin belediyeye kaydından 60 gün sonra başlar (29.6.1983 tarihli kanun md. 1 §7).
• Flandre, ilkokul: 1 Eylül 2026'dan beri okullar dil sınıfı (taalheldklas) açmak zorundadır. Bu sınıf, 2. sınıf ve üstüne yeni gelen, Felemenkçe bilmeyen her çocuk (anderstalige nieuwkomer) içindir ve oturum durumuna bakılmaz; sınıf kurulu bir çocuğu bundan muaf tutabilir (Temel Eğitim Kararnamesi md. 139vicies semel). Dil sınıfı ilke olarak tam gündür ve ilke olarak 1 okul yılı veya daha kısa sürer; sınıf kurulu en fazla 2 okul yılına uzatabilir.
• Flandre, ortaokul: OKAN, yeni gelenler için 1 yıllık hazırlık yılıdır (Ortaöğretim Kodu md. 135). Şartlar: okul yılı başladıktan sonraki 31 Aralık'ta en az 12 yaşında olup 18'e girmemek, Belçika'da en fazla 1 yıldır kesintisiz bulunmak ve evde Felemenkçe konuşmamak. Ayrıca Felemenkçesi derslere yetmemeli ve Felemenkçe okulda en fazla 9 ay okumuş olmalıdır (md. 3). Açık bir sığınmacı merkezinde kalan çocuklar da katılabilir.
• Flandre'da okul, zorunlu eğitimin başında çocukların Felemenkçesini ölçer. Felemenkçe bilmeyen yeni gelen çocuklar için bu tarama zorunlu değildir. Ama bu çocuklar her durumda bir Felemenkçe dil uyum programı alır; program ilke olarak yoğun dil eğitimi (taalbad) veya eşdeğer bir alternatiftir (Temel Eğitim Kararnamesi md. 11quater).
• Fransızca okullar: DASPA bir hazırlık sınıfıdır (7.2.2019 tarihli kararname md. 2). Belçika'ya 1 yıldan kısa süre önce gelmiş, 2,5–18 yaş arası ve sığınmacı, mülteci, vatansız ya da kalkınma yardımı alan bir ülkenin vatandaşı olan çocuklar içindir. Fransızcası yetersiz olan bazı başka çocuklar da 'assimilé' olarak katılabilir. Bunlar en geç 31 Aralık'ta 5 yaşına giren ve Fransızca okulda 1 tam okul yılından az bulunmuş çocuklardır. Ayrıca yabancı uyruklu, vatansız ya da yurt dışında Fransızca konuşulmayan bir bölgede 12 aydan uzun yaşamış Belçikalı olmaları gerekir.
• DASPA 1 hafta ile 1 yıl arası sürer. En fazla 6 ay uzatılabilir; okuma yazma bilmeyen çocuklarda 6 ay daha uzatılabilir. Uzatmaya, ebeveynin onayıyla entegrasyon kurulu (Conseil d'intégration) karar verir (md. 13). Süre 3. dönemde dolarsa çocuk okul yılı sonuna kadar kalabilir.
• Anaokulu 3. sınıf ile ilkokul 1. ve 2. sınıftaki Fransızcası yetersiz çocuklar için okul ek ders saatleriyle FLA (français langue d'apprentissage) desteği verir (md. 2 ve 4).
• Yurt dışından getirdiğiniz karne ve diplomaları okula götürün. Çocuğun hangi sınıfa gireceğine genelde okul karar verir. Ortaokul için Fransızca bölgede yabancı diplomanın denkliği (équivalence) ayrıca istenebilir; okula sorun.

Cezası ve dolaylı sonuçları

Bu kural neden var?

Dili bilmeyen bir çocuk normal sınıfta kolayca geride kalır. Hazırlık sınıfları, çocuğun önce okul dilini yoğun biçimde öğrenip sonra normal sınıfa geçmesini sağlar.