Hoe werkt het schoolsysteem in Vlaanderen en in de Nederlandstalige scholen in Brussel? Naar welke school gaat mijn kind op welke leeftijd?

Wat mag niet, wat moet?

• Naar de kleuterschool kan men vanaf 2,5 jaar. Een kind jonger dan 3 jaar start alleen op vaste instapdagen: de eerste schooldag na de zomer-, herfst-, kerst-, krokus- en paasvakantie, de eerste schooldag van februari en de eerste schooldag na Hemelvaart (Decreet basisonderwijs art. 12).
• Een kleuter die vóór 1 januari 5 wordt, moet in het schooljaar minstens 290 halve dagen aanwezig zijn; afwezigheden die de school aanvaardt, kunnen meetellen (art. 26). Een kind dat vóór 1 januari van het schooljaar 6 wordt, start in de lagere school; de lagere school duurt 6 jaar (art. 6 en 13/1). Voor de toelating geeft de klassenraad van de kleuterschool een advies dat ook het Nederlands beoordeelt; was een kind geen 290 halve dagen daadwerkelijk aanwezig, dan beslist de klassenraad van de lagere school als het advies van de kleuterschool ongunstig is of als het kind niet in een Nederlandstalige kleuterschool ingeschreven was.
• De leerplicht loopt van het schooljaar dat begint in het jaar waarin het kind 5 wordt tot het einde van het schooljaar in het jaar waarin het 18 wordt (wet van 29.6.1983, art. 1). Voor een kind met een buitenlandse nationaliteit begint ze 60 dagen na de inschrijving van het gezin in de gemeente (art. 1 §7).
• Bij het begin van de leerplicht test de school het Nederlands van elk kind (taalscreening, sinds 2021-2022). Een kind dat onvoldoende Nederlands kent, moet een taalintegratietraject volgen, in principe een taalbad of een volwaardig alternatief (art. 11quater).
• Op het einde van de lagere school beslist de klassenraad of het getuigschrift basisonderwijs wordt uitgereikt (art. 53). In het 4e en 6e leerjaar en in het 2e en 6e jaar secundair zijn er Vlaamse toetsen Nederlands en wiskunde; het resultaat is niet alleen bepalend.
• Het secundair onderwijs bestaat uit 3 graden. In de 1e graad zijn er A-klassen en B-klassen voor kinderen zonder getuigschrift basisonderwijs (Codex SO art. 133/2). Wie 1B met vrucht beëindigt, krijgt ook het getuigschrift basisonderwijs.
• In de hogere graden zijn er drie finaliteiten: doorstroom naar het hoger onderwijs, de dubbele finaliteit (hoger onderwijs en arbeidsmarkt) en de arbeidsmarktfinaliteit (art. 133/4). Aso, tso, kso en bso bestaan nog als onderwijsvorm. Wie het laatste jaar secundair met vrucht beëindigt, krijgt het diploma secundair onderwijs.
• In het secundair krijgt men op het einde van het jaar meestal een oriënteringsattest; in het laatste jaar een diploma (BVR van 15.7.2022, art. 70 en 72). A betekent geslaagd en vrij verder; B betekent geslaagd, maar sommige richtingen zijn uitgesloten; C betekent niet geslaagd: het jaar overdoen of van richting veranderen. In het 1e jaar wordt een C-attest alleen in uitzonderlijke gevallen gegeven.
• GO!-scholen en gemeente- en provinciescholen moeten de keuze bieden tussen een erkende godsdienst en niet-confessionele zedenleer (Grondwet art. 24). Vrije scholen moeten die keuze niet bieden; ze kunnen godsdienst, zedenleer, beide of cultuurbeschouwing aanbieden (Decreet basisonderwijs art. 42). Katholieke scholen geven meestal katholieke godsdienst.

Straf en onrechtstreekse gevolgen

Waarom bestaat deze regel?

De leerplicht zorgt ervoor dat elk kind basiskennis en vaardigheden verwerft. De vroege taalscreening wil voorkomen dat kinderen met zwak Nederlands bij de start van de school achterop raken.