52 kural

Çocuğum Var

Okul, çocuğun güvenliği, ebeveyn sorumluluğu ve aile içi kurallar.

☐ Yasak: Eşime veya çocuğuma evde bağırmak, aşağılamak ya da vurmak suç mu? — Evet, suçtur. Aile içi fiziksel şiddet de, sürekli aşağılama gibi psikolojik şiddet de yeni Ceza Kanunu'nda (Strafwetboek / Code pénal) cezalandırılır.
☐ Yasak: Kızımı veya oğlumu istemediği biriyle evlenmeye zorlayabilir miyim? — Hayır. Zorla evlendirme suçtur (seviye 3). Görücü usulü tanışma serbesttir; ama son karar gencin özgür iradesidir.
☐ Yasak: Boşandıktan sonra çocuğu diğer ebeveynin izni olmadan başka bir ülkeye götürebilir miyim? — Hayır. Çocuğu diğer ebeveyne teslim etmemek veya izinsiz yurt dışına götürmek suç sayılabilir (seviye 2, ağırlaştırılmış hâlde 3).
☐ Yasak: Evde, aile ortamında 15 yaşındaki çocuğa bira veya sigara verebilir miyim? — Sigara için hayır: 18 yaş altına tütün ürünü vermek evde de yasaktır. Alkolde kanun, 16 yaş altına her türlü alkolü, 18 yaş altına sert içkiyi satmayı, servis etmeyi ve ikram etmeyi yasaklar. Yine de çocuğunuza alkol vermeyin.
☐ Yasak: Mahkemenin belirlediği nafakayı ödemezsem ne olur? — Mahkeme kararıyla belirlenen nafakayı bilerek 2 aydan uzun süre ödememek suçtur (seviye 1). Ödeme gücünüz değiştiyse ödemeyi kesmeyin, aile mahkemesine başvurun.
☐ Yasak: Bisiklet sürerken telefonla konuşabilir veya ışıksız gidebilir miyim? — Hayır. Bisiklette de telefonu elde tutmak yasaktır ve karanlıkta ön ve arka ışık zorunludur. Alkol sınırları bisikletliler için de geçerlidir.
☐ Yasak: Ayrıldık; çocuğu hafta sonundan sonra geri getirmezsem veya diğer ebeveyne vermezsem suç mu? — Evet, suç olabilir. Mahkemenin veya boşanma anlaşmasının belirlediği düzene bilerek uymamak seviye 2 suçtur (md. 681).
☐ Yasak: Çocuğumu terbiye etmek için ona bir tokat atabilir miyim? — Hayır. Ceza Kanunu'na göre çocuğa şiddet, yara izi kalmasa bile suç olabilir (md. 200, seviye 2). Kanunda 'eğitici tokat' için bir istisna yoktur. Tokadı açıkça yasaklayan özel bir kanun ise henüz çıkmadı.
☐ Yasak: Köpeğimi kısa bir süre arabada bırakabilir miyim? Hayvanı terk etmek veya dövmek ne cezası doğurur? — Hayvanı tehlikeye atacak şekilde sıcak arabada bırakmak, terk etmek ve gereksiz acı çektirmek yasaktır. Üç bölgede de mahkeme cezası ve hayvan bulundurma yasağı gelebilir.
☐ Yasak: WhatsApp grubuna gelen çocuk istismarı içeren bir videoyu açmak, saklamak veya 'uyarmak için' paylaşmak suç mu? — Evet, olabilir. Çocuk istismarı görüntüsüne bilerek erişmek suçtur (seviye 2); bilerek saklamak veya paylaşmak daha ağırdır (seviye 3). Uyarmak için bile paylaşmayın; polise veya Child Focus'a bildirin.
☐ Yasak: Bir yetişkin internette çocuğumla yazışıyor ve onunla buluşmak istiyor. Bu suç mu, ne yapmalıyım? — Evet, olabilir. Cinsel bir suç işlemek amacıyla bir çocuğa buluşma önermek ve bunun için somut bir adım atmak suçtur (seviye 3). Mesajları saklayın; polise veya Child Focus'a bildirin.
☐ Yasak: Birini ibadete zorlamak, ibadetini engellemek ya da bir ibadet yerinde düzeni bozmak suç mu? — Evet. Şiddet veya tehditle birini ibadete zorlamak ya da ibadetten alıkoymak suçtur (seviye 1). İbadet yerinde veya dinî törende ibadeti bozmak ve ibadet eşyalarına hakaret etmek de suçtur.
☐ Yasak: Aile içinde eşi, çocuğu veya bir akrabayı öldürmenin cezası nedir? 'Namus' veya gelenek cezayı hafifletir mi? — Yakın bir aile üyesini (anne-baba, çocuk, kardeş, eş veya partner gibi) kasten öldürmek aile içi cinayettir; kanun ömür boyu hapis öngörür (seviye 8). Kanun 'namus', gelenek veya din adına öldürmeyi hafifletici değil, ağırlaştırıcı bir etken sayar.
☐ Zorunlu: Arka koltukta kemer takmak ve çocuğu çocuk koltuğuna oturtmak zorunlu mu? — Evet. Ön ve arka koltukta herkes kemer takar. Boyu 1,35 m'nin altındaki çocuk onaylı bir çocuk koltuğunda oturmalıdır. Kemer takmamak 2. derece, çocuğu çocuk koltuğuna oturtmamak 3. derece ihlaldir.
☐ Zorunlu: Yaya geçidinde yaya henüz yola adım atmadıysa durmam gerekir mi? — Evet. Yaya geçidinde geçmek üzere olan yayaya da yol vermelisiniz. Yayaya yol vermemek 3. derece ihlaldir.
☐ Zorunlu: Bileti ucuz diye çocuğu okul bitmeden yurt dışına tatile götürebilir miyim? — Hayır. 5–18 yaş arası okula devam zorunludur. Okul tatili dışında tatile çıkmak mazeretsiz devamsızlıktır. Flandre'da bu, okul ödeneğinizi kaybettirebilir. Ağır durumlarda dosya savcılığa gider.
☐ Zorunlu: 16 yaşından küçük çocuğum birinin camını kırarsa veya arabasına çarparsa zararı ben mi öderim? — Evet. 1 Ocak 2025'ten beri 16 yaş altı çocuğun verdiği zarardan ebeveyn kusursuz olarak sorumludur; 'iyi eğittim' savunması kabul edilmez.
☐ Zorunlu: Kedimi çipletmek ve kısırlaştırmak zorunda mıyım? — Evet. Kedi en geç 12 haftalıkken çiplenip CatID'ye kaydedilmelidir. Kısırlaştırma da her üç bölgede zorunludur.
☐ Zorunlu: Köpeğimi çipletmek ve kaydettirmek zorunda mıyım? — Evet. Üç bölgede de köpek en geç 8 haftalıkken çiplenip DogID'ye kaydedilmelidir. Çipsiz köpek satmak, almak veya hediye etmek yasaktır.
☐ Zorunlu: Bebek ve çocuk oto koltuğu: Hangi çocuk koltukta oturmalı, çocuk ön koltukta oturabilir mi? — 18 yaşından küçük ve boyu 135 cm'nin altındaki çocuk, arabada kendisine uygun bir çocuk koltuğunda oturmalıdır. Ön koltukta oturabilir. Ama arkaya bakan bebek koltuğu öndeyse ön hava yastığı kapalı olmalıdır.
☐ Zorunlu: Çocuğuma aşı yaptırmak zorunlu mu? Kreş aşısız çocuğu kabul eder mi? — Evet, çocuk felci (polio) aşısı tüm bebekler için zorunludur. Fransızca kreşlerde başka aşılar da şarttır; Flamanca kreşlerde zorunlu değil ama önerilir.
☐ Zorunlu: Çocuğum Belçika'da doğdu; doğumu belediyeye ve kendi ülkemin konsolosluğuna ne zaman bildirmeliyim? — Belçika'da doğumdan sonra 15 gün içinde belediyeye bildirin. Kendi ülkenizin konsolosluğuna da bildirmeniz gerekebilir; süreyi konsolosluğa sorun. Tanınmış mülteciyseniz konsolosluğa gitmeyin; CGVS / CGRA'ya danışın.
☐ Zorunlu: Valonya'da ve Brüksel'deki Fransızca okullarda okul sistemi nasıl işler? Çocuğum hangi yaşta hangi okula gider? — Okul 5 yaşından 18 yaşına kadar zorunludur. Çocuk 2,5 yaşında anaokuluna başlayabilir; ilkokul 6 yıl, ortaokul 6 yıl sürer. 2026-2027'de anaokulu, ilkokul ve ortaokul 1. sınıf ortak eğitim (tronc commun) içindedir.
☐ Zorunlu: Flandre'da ve Brüksel'deki Felemenkçe okullarda okul sistemi nasıl işler? Çocuğum hangi yaşta hangi okula gider? — Okul 5 yaşından 18 yaşına kadar zorunludur. Çocuk 2,5 yaşında anaokuluna başlayabilir; ilkokul 6 yıl, ortaokul 3 derece hâlinde 6 yıl sürer. Okul her çocuğun Felemenkçesini ölçer; yetersizse dil desteği zorunludur.
☐ Zorunlu: Belçika'ya yeni geldik ve çocuğum okulun dilini bilmiyor. Okula nasıl başlar, ona destek var mı? — Belçika'da yaşayan her çocuğun okula gitme hakkı vardır ve okul zorunludur. Okulun dilini bilmeyen çocuklar için hazırlık sınıfları vardır: Flandre'da ortaokulda OKAN, ilkokulda 2026'dan beri dil sınıfları (taalheldklas), Fransızca okullarda DASPA.
☐ Şartlı: Çocuğum elektrikli scooter (e-step) kullanabilir mi, kaldırımda gidebilir mi? — Trafikte en az 16 yaş gerekir; yaşam ve oyun sokakları gibi yerler hariç. Elektrikli scooter bisiklet kurallarına tabidir: yerleşim yerinde kaldırımda sürmek yasak, ikinci kişi taşınamaz, azami hız 25 km/s'tir.
☐ Şartlı: Küçük çocuğumu evde yalnız bırakıp alışverişe gidebilir miyim? — Duruma göre değişir. Yasada sabit bir yaş yoktur; çocuğun yaşına ve olgunluğuna bakılır. Gözetime ihtiyacı olan çocuğu bilerek yalnız bırakmak veya bakımsız bırakmak suç olabilir.
☐ Şartlı: Ormanda kestane toplayabilir miyim? — Bölgeye göre değişir. Valonya'da kestane için ormanın sahibinin izni gerekir; bazı belediye ormanları az miktara izin verir. Flandre'da kural olarak yasaktır; az miktarda genelde yalnız uyarı verilir. Satmak için izinsiz toplamak hırsızlık sayılabilir.
☐ Şartlı: Çocuğum yazın yurt dışında uzun süre kalırsa çocuk parası kesilir mi? — Uzun yurt dışı kalış çocuk parasını etkileyebilir. Gitmeden önce ödeme kurumunuza sorun; eğitim ve sağlık durumları için ayrı kurallar vardır.
☐ Şartlı: Yaya olarak yolu istediğim yerden geçebilir miyim? — Şartlı. Yaklaşık 20 metre içinde yaya geçidi varsa onu kullanmak zorundasınız. Yaya ışığı kırmızıyken yola çıkamazsınız ve tramvaya yol vermelisiniz.
☐ Şartlı: 18 yaşından küçük biri Belçika'da evlenebilir mi? — Kural olarak hayır. Evlenme yaşı 18'dir. Aile mahkemesi yalnız ciddi nedenler varsa istisna tanıyabilir.
☐ Şartlı: Çocuğumun veya başkasının fotoğrafını sosyal medyada paylaşabilir miyim? Çocuğum kaç yaşında hesap açabilir? — Şartlı. Tanınabilir birinin fotoğrafını özel çevre dışında paylaşmak için izin gerekir. 13 yaşından küçük çocuk sosyal medya için ebeveyn onayına ihtiyaç duyar.
☐ Şartlı: 18 yaşından küçük çocuğum suç işlerse ne olur? — Çocuk genelde gençlik mahkemesine gider. Amaç cezadan çok eğitim ve zararı onarmaktır. Ama 16 yaşını doldurmuş bir genç, ağır suçta yetişkin mahkemesine gönderilebilir.
☐ Şartlı: Valonya'da köpek veya kedi almak için izin belgesi gerekir mi? — Şartlı. Valonya'da hayvan bulundurma izni herkeste otomatik vardır. Ama barınaktan, üreticiden veya dükkândan hayvan alırken belediyeden bir sicil belgesi getirmeniz gerekir. Kedi veya köpek bir özel kişiden alınsa bile istisna yoktur.
☐ Şartlı: Acil durumda veya gece doktora ihtiyacım olunca hangi numarayı aramalıyım? — Duruma göre değişir. Ambulans ve itfaiye için 112, acil polis yardımı için 101, mesai dışında nöbetçi doktor için 1733.
☐ Şartlı: AB dışındaki bir ülkeden bal, balık, yumurta veya bebek maması getirebilir miyim? — Evet, sınırlı miktarda. Balıkta en fazla 20 kg, bal ve yumurta gibi ürünlerde toplam en fazla 2 kg getirebilirsiniz. Et ve süt ürünleri ise yasaktır.
☐ Şartlı: Evde hangi hayvanları besleyebilirim? Maymun, sincap veya yılan alabilir miyim? — Şartlı. Memeli hayvanlardan yalnızca resmî "pozitif liste"dekileri izinsiz besleyebilirsiniz. Listede olmayan tür için bölgeden ayrı izin gerekir.
☐ Şartlı: Elektrikli bisiklet için ehliyet, kask veya yaş sınırı var mı? — Normal elektrikli bisiklette (en fazla 250 W, destek 25 km/s'te kesilir) yok; normal bisiklet sayılır. Motoru 1 kW'a kadar olan motorlu bisiklette en az 16 yaş gerekir.
☐ Şartlı: Çocuğumu bisikletle nasıl taşıyabilirim: koltuk, römork, yük bisikleti? — Evet, ama yalnızca uygun bir koltukta veya römorkta. Koltuk ve ayaklık yoksa yolcu bagaj taşıyıcısına oturamaz. Bisiklet römorkunda en fazla 2 kişi taşınır.
☐ Şartlı: Mopet (scooter) kullanmak için ehliyet, plaka ve sigorta gerekir mi? — Şartlı. En fazla 25 km/s giden A sınıfı mopet için ehliyet gerekmez; 45 km/s giden B sınıfı için AM ehliyeti gerekir. İkisinde de plaka ve sigorta zorunludur.
☐ Şartlı: Motosiklette veya mopette arkaya yolcu veya çocuk alabilir miyim? — Şartlı. Yolcunun oturağı olmalı ve ayakları ayak dayama yerinde durmalı. 3 yaşından küçük çocuk taşınamaz; 125 cc üstü motosiklette 8 yaşından küçük çocuk taşınamaz.
☐ Şartlı: Belçika'da nasıl boşanabilirim? Eşim istemezse de boşanabilir miyim? — Evet, iki yol var: anlaşarak veya evliliğin onarılamaz biçimde bozulduğunu göstererek. Eşiniz istemese bile, 1 yıldan fazla ayrı yaşadıysanız tek başınıza boşanma isteyebilirsiniz.
☐ Şartlı: Mirasımı istediğim kişiye bırakabilir miyim? Çocuklarımın ve eşimin payı ne olur? — Kısmen. Çocuğunuz varsa mirasın yarısı her zaman çocuklarınıza ayrılır; diğer yarısını vasiyetle istediğinize bırakabilirsiniz. Eşinizin de kanunla korunan hakları vardır.
☐ Şartlı: Yurt dışına tatile gidiyorum; orada hastalanırsam Belçika'daki sağlık sigortam geçerli mi? — Kısmen. Avrupa Sağlık Kartı yalnızca AB ülkelerinde ve birkaç Avrupa ülkesinde geçer. Belçika'nın sosyal güvenlik anlaşması olan bir ülkeye gidiyorsanız ziekenfonds'tan o ülke için belge isteyin. Diğer ülkeler için seyahat sigortanızı kontrol edin.
☐ Şartlı: Çocuğumu okula nasıl kaydettiririm? Okul çocuğumu geri çevirebilir mi? — Okulu siz seçersiniz, ama yer sınırlıdır. Birçok okulda önce belirli tarihlerde ön kayıt yapmanız gerekir. Okul dolu ise çocuğunuzu geri çevirebilir.
☐ Şartlı: Okul benden ne kadar para isteyebilir? Okul masrafı için yardım var mı? — Kayıt ücretsizdir. Anaokulu ve ilkokulda okul yalnızca kurallarla sınırlı masrafları isteyebilir. Gelir uygunsa okul yardımı (schooltoeslag / allocation d'études) alabilirsiniz.
☐ Şartlı: Çocuk parası (Groeipakket / allocations familiales) kendiliğinden mi gelir, yoksa başvurmam mı gerekir? — Bölgeye göre değişir. Flandre'da aylık tutar çoğu zaman otomatik başlar. Valonya ve Brüksel'de bir çocuk parası kurumuna (caisse) kendiniz kaydolmalısınız.
☐ Şartlı: Kreş (kinderopvang / crèche) ne kadar tutar, nasıl yer bulurum? — Kreş zorunlu değildir. Birçok kreşte fiyat ailenin gelirine göre hesaplanır. Erken aramaya başlayın; Fransızca kreşlerle hamileliğin 4. ayından itibaren görüşebilirsiniz.
☐ Şartlı: Ülkemdeki bir akrabamın çocuğunu Belçika'ya getirip evlat edinebilir miyim? — Ancak yasal yoldan. Önce hazırlık sürecini tamamlayıp mahkemeden 'uygun' kararı almanız gerekir. Hileyle kanuna aykırı evlat edinmek, tanınmamış bir aracı kullanmak ve çocuk için para ödemek suç olabilir.
☐ Şartlı: Çocuğumu okula göndermeden evde eğitebilir miyim? — Evet, ama şartları var. Evde eğitim her yıl önceden bildirilir, devlet denetler ve çocuk belirli yaşlarda resmî sınavlara girer. Arka arkaya iki denetim olumsuz olursa veya gereken belge süresinde alınamazsa çocuk okula kaydedilmelidir.
☐ Serbest: Evlenince soyadım değişir mi? Çocuğumuz kimin soyadını alır? — Belçika hukukunda evlilik kimsenin soyadını değiştirmez. Çocuğun soyadını anne ve baba birlikte seçer: babanın, annenin veya ikisinin soyadı. Kendi ülkenizin kayıtlarında durum farklı olabilir.
☐ Serbest: Çocuğum komşunun camını kırarsa parasını kim öder? Aile sorumluluk sigortası zorunlu mu? — Zorunlu değil, ama çok tavsiye edilir. 16 yaşından küçük çocuğunuzun veya köpeğinizin başkasına verdiği zararı kural olarak siz ödersiniz. Aile sorumluluk sigortası bu zararı çoğu zaman karşılar.