109 kural

Yeni Geldim

Belçika'ya yeni taşındıysanız ilk aylarda bilmeniz gereken kurallar: adres, ehliyet, sigorta, günlük hayat.

☐ Yasak: Düz (devamlı) beyaz çizgiyi karşıdaki dükkâna veya benzinliğe girmek için sola dönerken geçebilir miyim? — Hayır. Düz beyaz çizgi sadece sollama için değil; sola dönüş, karşıdaki mülke giriş veya U dönüşü için de kesinlikle geçilemez.
☐ Yasak: Eşime veya çocuğuma evde bağırmak, aşağılamak ya da vurmak suç mu? — Evet, suçtur. Aile içi fiziksel şiddet de, sürekli aşağılama gibi psikolojik şiddet de yeni Ceza Kanunu'nda (Strafwetboek / Code pénal) cezalandırılır.
☐ Yasak: Kendimi korumak için yanımda bıçak, biber gazı veya muşta taşıyabilir miyim? — Hayır. Biber gazı, muşta ve bazı bıçaklar yasak silahtır. 'Kendimi korumak için' demek taşımayı serbest yapmaz.
☐ Yasak: Kavgada karşımdakine vurursam ne olur? O başlattıysa da suç mu? — Çoğu zaman evet. Karşı tarafın başlatması tek başına sizi haklı yapmaz. Yalnızca kaçamadığınız ağır ve ani bir saldırıya karşı orantılı savunma meşru müdafaadır. Kasten yaralama yaralanmanın ağırlığına göre seviye 1'den 3'e kadar cezalandırılır. Kişi ölürse seviye 4'tür.
☐ Yasak: Sahte banka SMS'iyle para istemek suç mu? Ben böyle bir mesaj alırsam ne yapmalıyım? — Evet, dolandırıcılık seviye 3 suçtur. Böyle bir mesaj alırsanız linke tıklamayın, kod ve kart bilgisi paylaşmayın, mesajı bildirin.
☐ Yasak: WhatsApp'ta birine hakaret etmek veya 'seni bulurum' diye yazmak suç mu? — Olabilir. Birinde ciddi korku yaratan tehdit suçtur: öldürmek gibi ağır bir saldırıyla tehdit seviye 2, daha hafif bir saldırıyla tehdit seviye 1'dir. Hakaret ve iftira herkese açık yapılırsa (ör. grupta) seviye 1 suçtur. Ekran görüntüsü delil olarak kullanılabilir.
☐ Yasak: Gece evde misafir ağırlarken yüksek sesle konuşmak, müzik açmak sorun olur mu? — Evet, sorun olur. Belediyelerin polis yönetmelikleri komşunun huzurunu bozan gürültüyü genelde yasaklar. 1 Eylül 2026'dan beri gece gürültüsü Ceza Kanunu'nda suç değildir. Belediye bunu polis yönetmeliğine yazdıysa idari para cezası (GAS) verebilir.
☐ Yasak: Cam kumbarası doluysa poşeti yanına bırakabilir miyim? — Hayır. Kumbaranın yanına poşet bırakmak kaçak çöp dökme sayılır. Belediye idari para cezası verebilir. Temizlik masrafını da size ödetebilir.
☐ Yasak: Ormandaki kuru dalları veya yerdeki odunu alabilir miyim? — Hayır, kural olarak alamazsınız. Flandre ve Brüksel'de kuru dal dahil yasaktır. Valonya'da sahibinin izni şarttır.
☐ Yasak: Sokaktaki veya parktaki ağaçtan ıhlamur toplayabilir miyim? — Kural olarak hayır. Sokak ve park ağacı belediyenin veya bölgenin malıdır. Dal kırmak, ağaca tırmanmak ve yola merdiven kurmak ceza gerektirebilir.
☐ Yasak: Daha fazla yardım almak için başka bir adrese kayıt olabilir veya birini kendi adresime yazdırabilir miyim? — Hayır. Gerçekte oturmadığınız bir adrese kayıt olmak veya birini kaydettirmek sahte beyandır; belgede sahtecilik veya dolandırıcılık davasına yol açabilir.
☐ Yasak: Sol şeritte yavaş giden aracı sağdan geçebilir miyim? — Hayır, kural olarak sollama soldan yapılır. Sola döneceğini gösteren aracı ve tramvayı sağdan geçebilirsiniz. Yoğun trafikte sağ şeridin daha hızlı akması da sollama sayılmaz.
☐ Yasak: Bisiklet sürerken telefonla konuşabilir veya ışıksız gidebilir miyim? — Hayır. Bisiklette de telefonu elde tutmak yasaktır ve karanlıkta ön ve arka ışık zorunludur. Alkol sınırları bisikletliler için de geçerlidir.
☐ Yasak: Sigortası bitmiş veya muayenesi geçmiş arabayı kısa bir yol için kullanabilir miyim? — Hayır. Motorlu araç yalnızca zorunlu trafik sigortası varsa yola çıkabilir. Muayene belgesi de geçerli olmalıdır. Sigortasız sürmek mahkemelik bir suçtur.
☐ Yasak: Belçika'da oturuyorum; yabancı plakalı arabayla burada dolaşabilir miyim? — Kural olarak hayır. Belçika'da nüfusa kayıtlı kişi, kullandığı aracı Belçika'da kaydettirmek zorundadır. Kiralık, iş aracı veya en fazla 1 ay ücretsiz ödünç gibi sınırlı istisnalar vardır.
☐ Yasak: Ev kiralamak veya iş bulmak için sahte maaş bordrosu, kira sözleşmesi ya da diploma kullanabilir miyim? — Hayır. Sahte belge hazırlamak da, bilerek kullanmak da suçtur (seviye 3). Belgeyi başkası hazırlamış olsa bile, sahte olduğunu bilerek kullanan kişi sorumludur.
☐ Yasak: Hasta değilken satın aldığım veya üzerinde oynadığım bir doktor raporuyla işe gitmeyebilir miyim? — Hayır. Sahte veya değiştirilmiş doktor raporu belgede sahteciliktir (seviye 3). İşinizi ve ödeneğinizi de kaybedebilirsiniz.
☐ Yasak: Sosyal medyada bir gruba karşı nefret veya şiddet çağrısı yapan bir paylaşım suç mu? — Evet. Herkese açık şekilde bir kişiye veya gruba karşı ayrımcılığa, nefrete veya şiddete kışkırtmak suçtur (seviye 2). Bu kural, kökeni veya dini yüzünden hedef alınan göçmenleri ve mültecileri de korur.
☐ Yasak: Kökenim veya dinim yüzünden saldırıya uğrarsam ne yapmalıyım? Bu daha ağır bir suç mu? — Evet, daha ağırdır. Köken, din veya benzeri bir özellik nedeniyle şiddet uygulamak ayrımcı saikli şiddettir (seviye 2–5). Mağdursanız polise ve Unia'ya başvurun.
☐ Yasak: Sokakta yüzümü tanınmayacak şekilde kapatabilir miyim? Başörtüsü bu yasağa girer mi? — Hayır. Herkese açık yerlerde yüzü tanınmaz hâle getiren örtü yasaktır (seviye 1). Yüzü açık bırakan başörtüsü bu yasağın kapsamında değildir.
☐ Yasak: Birine oturum alsın diye kâğıt üzerinde evlenebilir veya yasal birlikte yaşama kaydı yaptırabilir miyim? — Hayır. Amaç ortak hayat değil de sadece oturum hakkıysa bu sahte evliliktir ve suçtur. Hâkim evliliği iptal edebilir; oturum ve vatandaşlık da kaybedilebilir.
☐ Yasak: Evliyken imam nikâhıyla ikinci bir eş alabilir miyim? — Hayır. Belçika'da evliyken ikinci kez resmî nikâh kıymak suçtur (seviye 1). İmam nikâhı ise hukuken evlilik değildir: 'ikinci eş' resmî eşin haklarını alamaz. Resmî nikâhtan önce dinî nikâh kıyan din görevlisi de ceza alır.
☐ Yasak: Köpeğimi kısa bir süre arabada bırakabilir miyim? Hayvanı terk etmek veya dövmek ne cezası doğurur? — Hayvanı tehlikeye atacak şekilde sıcak arabada bırakmak, terk etmek ve gereksiz acı çektirmek yasaktır. Üç bölgede de mahkeme cezası ve hayvan bulundurma yasağı gelebilir.
☐ Yasak: Marketten küçük bir şeyi ödemeden almak da hırsızlık mı? — Evet. Değeri ne kadar küçük olursa olsun hırsızlık suçtur (seviye 2). Şiddet veya tehdit kullanılırsa ceza seviye 3'tür.
☐ Yasak: Kaldırıma, bisiklet yoluna veya bir garajın önüne kısa süre park edebilir miyim? — Hayır. Kaldırıma ve bisiklet yoluna park etmek 2. derece ihlaldir. Garaj ve ev girişinin önüne park etmek de yasaktır; kısa süre olması fark etmez.
☐ Yasak: Birkaç dakikalığına engelli park yerine park edebilir miyim? — Hayır. Engelli park kartı yoksa bir dakika bile park edemezsiniz. Bu 2. derece ihlaldir; aracınız çekilebilir.
☐ Yasak: Ev kiralarken, işe alımda veya bir dükkânda kökenim ya da dinim yüzünden geri çevrilirsem bu suç mu? — Evet, olabilir. Birini kökeni, dini veya başka korunan bir özelliği yüzünden bilerek ayırmak; ev kiralamada, işte ve herkese açık mal ve hizmetlerde suçtur (seviye 2). Unia'ya ücretsiz bildirebilirsiniz.
☐ Yasak: Pasaportumu veya kimlik kartımı bir akrabama ya da arkadaşıma ödünç verebilir miyim? — Vermeyin. Pasaportu veya kimlik kartını hile ya da zarar verme amacıyla başkasına vermek, başkasınınkini almak veya kullanmak suçtur (seviye 1). Belgede hileyle oynamak daha ağırdır (seviye 3).
☐ Yasak: Birini ibadete zorlamak, ibadetini engellemek ya da bir ibadet yerinde düzeni bozmak suç mu? — Evet. Şiddet veya tehditle birini ibadete zorlamak ya da ibadetten alıkoymak suçtur (seviye 1). İbadet yerinde veya dinî törende ibadeti bozmak ve ibadet eşyalarına hakaret etmek de suçtur.
☐ Yasak: Sosyal medyada bir terör saldırısını öven veya terör örgütüne destek çağrısı yapan bir paylaşım yapmak suç mu? — Evet, olabilir. Terör suçlarını kamuya açık şekilde övmek, haklı göstermek veya bunlara teşvik etmek; bu niyetle yapılıp yeni bir suç için ciddi risk doğuruyorsa suçtur (seviye 3–4). Terör grubuna bilerek destek vermek de suçtur.
☐ Yasak: Aile içinde eşi, çocuğu veya bir akrabayı öldürmenin cezası nedir? 'Namus' veya gelenek cezayı hafifletir mi? — Yakın bir aile üyesini (anne-baba, çocuk, kardeş, eş veya partner gibi) kasten öldürmek aile içi cinayettir; kanun ömür boyu hapis öngörür (seviye 8). Kanun 'namus', gelenek veya din adına öldürmeyi hafifletici değil, ağırlaştırıcı bir etken sayar.
☐ Yasak: Polise, doktora, öğretmene veya otobüs şoförüne yaptığı iş yüzünden saldırmak daha ağır mı cezalandırılır? — Evet. Toplumsal görev yapan birine görevi nedeniyle şiddet uygulamak, normal şiddetten bir seviye ağırdır (seviye 2–5). Onu görevi nedeniyle kasten öldürmek seviye 8'dir; kanun ömür boyu hapis öngörür.
☐ Yasak: Borç ödensin diye birini zorla bir yerde tutmak suç mu? — Evet. Birini bilerek ve hukuka aykırı olarak zorla tutmak özgürlükten yoksun bırakmadır (seviye 3). Kişiyi bir emrin veya şartın yerine getirilmesinin teminatı olarak tutmak rehin almadır (seviye 5).
☐ Yasak: Otoyolda sağ şerit boşken orta veya sol şeritte gitmeye devam edebilir miyim? — Kural olarak hayır. Otoyolda, trafik yoğun değilse, mümkün olduğunca sağdan gidersiniz. Solladıktan sonra güvenli olunca sağ şeride dönersiniz. Dönmemek 2. derece ihlaldir (128 €); genel olarak sağdan gitmemek 1. derecedir (64 €).
☐ Zorunlu: Ana yoldayım; sağdaki küçük sokaktan çıkan araca yol vermek zorunda mıyım? — Evet, çoğu zaman. Tabela veya ışık yoksa, sağdan gelen her araca yol vermelisiniz; küçük bir ara sokaktan gelene bile. Yol vermemek 2. derece ihlaldir.
☐ Zorunlu: Belçika'da şehir içinde, şehir dışında ve otoyolda hız sınırı kaç? — Tabela yoksa: yerleşim yeri 50 km/s (Brüksel'de genel kural 30 km/s), yerleşim dışı Flandre'da 70, Valonya'da 90 km/s, otoyol 120 km/s. Tabela farklıysa tabelaya uyun.
☐ Zorunlu: Polis beni durdurursa kimliğimi göstermek zorunda mıyım? Haksız bulursam direnebilir miyim? — Evet, kimliğinizi göstermelisiniz. Polise güç kullanarak direnmek suçtur (silahsız seviye 1, silahla seviye 2). Haksız bulduğunuz bir müdahale karşısında sakin kalın ve sonradan şikâyet yoluna gidin.
☐ Zorunlu: Nehirde veya gölde balık tutmak için izin gerekir mi? — Evet. Kamuya ait sularda balık tutmak için kural olarak izin belgesi zorunludur ve her bölgenin belgesi ayrıdır. Gençler için bazı muafiyetler vardır.
☐ Zorunlu: Kedimi çipletmek ve kısırlaştırmak zorunda mıyım? — Evet. Kedi en geç 12 haftalıkken çiplenip CatID'ye kaydedilmelidir. Kısırlaştırma da her üç bölgede zorunludur.
☐ Zorunlu: Köpeğimi çipletmek ve kaydettirmek zorunda mıyım? — Evet. Üç bölgede de köpek en geç 8 haftalıkken çiplenip DogID'ye kaydedilmelidir. Çipsiz köpek satmak, almak veya hediye etmek yasaktır.
☐ Zorunlu: Yurt dışındaki evimi, arsamı veya tarlamı Belçika'ya bildirmem gerekir mi? — Evet. Belçika'da vergi mükellefiyseniz yurt dışındaki her taşınmazı ayrı ayrı Maliye'ye bildirmelisiniz. Yeni alınan mülk 4 ay, Belçika'ya yeni gelenin mevcut mülkü 30 gün içinde bildirilir.
☐ Zorunlu: Yurt dışındaki banka hesabımı Belçika'ya bildirmem gerekir mi? — Evet. Yurt dışındaki her banka hesabı her yıl vergi beyannamesinde ve bir kez Belçika Ulusal Bankası'nın merkezi kaydına (CAP) bildirilmelidir.
☐ Zorunlu: Taşındım; yeni adresimi belediyeye ne zaman bildirmeliyim? — Yeni adresinizi taşındıktan sonra 8 iş günü içinde yeni belediyenize bildirmek zorundasınız. Bu kural aynı belediye içinde taşınırken de geçerlidir.
☐ Zorunlu: Kimlik veya oturum kartımı her zaman yanımda taşımak zorunda mıyım? — Evet. 15 yaşından itibaren her Belçikalı kimlik kartını yanında taşımalıdır. Yabancılar da oturum kartlarını yanlarında bulundurup polis istediğinde göstermelidir.
☐ Zorunlu: Bisikletliyi geçerken ne kadar mesafe bırakmalıyım? — Yerleşim yerinde en az 1 metre, yerleşim yeri dışında en az 1,5 metre mesafe bırakmalısınız. Bisiklet bölgesinde (fietszone) bisikletliyi hiç sollayamazsınız.
☐ Zorunlu: Yabancı plakalı arabayla Brüksel'e veya Gent'e girmeden önce kayıt yaptırmam gerekir mi? — Evet. Brüksel, Anvers ve Gent'te düşük emisyon bölgesi (LEZ) vardır. Yabancı plakalı araç, normlara uysa bile ücretsiz kayıt olmalıdır (Hollanda plakaları hariç). En iyisi yola çıkmadan önce kaydolmaktır. Kayıtsız girmek para cezası getirir.
☐ Zorunlu: Yolda yaralı veya tehlikede birini görürsem yardım etmek zorunda mıyım? — Evet. Büyük tehlikedeki birine bilerek yardım etmemek suçtur (seviye 2). Kendinizi tehlikeye atmanız gerekmez; 112'yi aramak da yardımdır.
☐ Zorunlu: Çocuğuma aşı yaptırmak zorunlu mu? Kreş aşısız çocuğu kabul eder mi? — Evet, çocuk felci (polio) aşısı tüm bebekler için zorunludur. Fransızca kreşlerde başka aşılar da şarttır; Flamanca kreşlerde zorunlu değil ama önerilir.
☐ Zorunlu: Köpeğim sokakta tasmasız gezebilir mi? Havlaması veya dışkısı için ceza alır mıyım? — Çoğu belediyede köpek kamusal alanda tasmalı olmalı ve dışkısı toplanmalıdır. Sürekli havlama da gürültü sayılabilir. Kuralları belediye koyar.
☐ Zorunlu: Belçika'da bir sağlık sigortası kurumuna (ziekenfonds / mutualité) üye olmak zorunda mıyım? — Evet. Doktor, ilaç ve hastane masraflarınızın geri ödenmesi için bir sağlık sigortası kurumuna veya devlet kurumu HZIV / CAAMI'ye kayıtlı olmalısınız.
☐ Zorunlu: Doktor bana durumumu anlatmak ve tedavi için onayımı almak zorunda mı? Tercüman isteyebilir miyim? — Evet. Hasta Hakları Kanunu'na (22 Ağustos 2002) göre doktor sizi anlayacağınız şekilde bilgilendirmeli ve her müdahale için onayınızı almalıdır.
☐ Zorunlu: Çocuğum Belçika'da doğdu; doğumu belediyeye ve kendi ülkemin konsolosluğuna ne zaman bildirmeliyim? — Belçika'da doğumdan sonra 15 gün içinde belediyeye bildirin. Kendi ülkenizin konsolosluğuna da bildirmeniz gerekebilir; süreyi konsolosluğa sorun. Tanınmış mülteciyseniz konsolosluğa gitmeyin; CGVS / CGRA'ya danışın.
☐ Zorunlu: Hastalandım ve işe gidemiyorum; işverene ne zaman haber vermeli, doktor raporu getirmeli miyim? — Evet. İşvereninize hemen haber vermelisiniz. Rapor istenirse genelde 2 iş günü içinde vermelisiniz. Yılda 2 kez, ilk hastalık günü için rapor gerekmeyebilir.
☐ Zorunlu: Yurt dışından ziyarete geldim, Belçika'da adresim yok: trafik cezasını yerinde ödemek zorunda mıyım? — Evet. Belçika'da adresi olmayan sürücü cezayı hemen öder ya da aynı tutarı teminat olarak bırakır. Ödemezseniz araç tutulur ve sonra araca el konabilir.
☐ Zorunlu: Kiralık eve girerken durum tespiti yapmak ve kira sözleşmesini kaydettirmek zorunlu mu? — Evet. Girişte ayrıntılı bir durum tespiti yapılmalıdır. Ev sahibi sözleşmeyi ve durum tespitini imzadan sonra 2 ay içinde kaydettirmelidir. Kayıt yoksa kiracı bazı haklar kazanır.
☐ Zorunlu: Her yıl vergi beyannamesi vermek zorunda mıyım? Maliye'den gelen 'öneri' için bir şey yapmam gerekir mi? — Evet. 18 yaşından itibaren her yıl, geliriniz olmasa da beyan yükümlülüğünüz vardır. Maliye size hazır bir öneri gönderdiyse onu kontrol etmeniz yeterli olabilir.
☐ Zorunlu: Kiracıyım; yangın sigortası yaptırmak zorunda mıyım? — Evet, üç bölgede de. Kiracı, yangın ve su hasarı için kendi sorumluluğunu sigortalatmalıdır. Bruxelles'de bu kural 1 Kasım 2024'ten itibaren imzalanan veya yenilenen sözleşmeler için geçerlidir.
☐ Zorunlu: Mahkemeye tanık olarak çağrıldım. Gitmezsem veya bir tanıdığımı korumak için yalan söylersem ne olur? — Tanık olarak çağrıldıysanız kural olarak gitmeniz ve tanıklık etmeniz gerekir; bilerek gitmemek suçtur (seviye 1). Yeminli tanıklıkta hileyle yalan söylemek daha ağırdır (seviye 3).
☐ Zorunlu: Kâğıdı, PMD'yi ve yemek artıklarını da karışık çöp poşetine (restafval / déchets résiduels) atabilir miyim, yoksa çöpü ayırmak zorunlu mu? — Hayır, her şeyi karışık çöpe atamazsınız. Flandre'da ve Brüksel'de bölgesel kurallar ev çöpünü ayırmayı doğrudan zorunlu kılar. Valonya'da genel bir ayırma yükümlülüğü vardır; neyin nasıl ayrılacağını belediye yönetmeliği belirler.
☐ Zorunlu: Valonya'da ve Brüksel'deki Fransızca okullarda okul sistemi nasıl işler? Çocuğum hangi yaşta hangi okula gider? — Okul 5 yaşından 18 yaşına kadar zorunludur. Çocuk 2,5 yaşında anaokuluna başlayabilir; ilkokul 6 yıl, ortaokul 6 yıl sürer. 2026-2027'de anaokulu, ilkokul ve ortaokul 1. sınıf ortak eğitim (tronc commun) içindedir.
☐ Zorunlu: Flandre'da ve Brüksel'deki Felemenkçe okullarda okul sistemi nasıl işler? Çocuğum hangi yaşta hangi okula gider? — Okul 5 yaşından 18 yaşına kadar zorunludur. Çocuk 2,5 yaşında anaokuluna başlayabilir; ilkokul 6 yıl, ortaokul 3 derece hâlinde 6 yıl sürer. Okul her çocuğun Felemenkçesini ölçer; yetersizse dil desteği zorunludur.
☐ Zorunlu: Belçika'ya yeni geldik ve çocuğum okulun dilini bilmiyor. Okula nasıl başlar, ona destek var mı? — Belçika'da yaşayan her çocuğun okula gitme hakkı vardır ve okul zorunludur. Okulun dilini bilmeyen çocuklar için hazırlık sınıfları vardır: Flandre'da ortaokulda OKAN, ilkokulda 2026'dan beri dil sınıfları (taalheldklas), Fransızca okullarda DASPA.
☐ Zorunlu: Evde duman dedektörü zorunlu mu, kim takar? — Evet, üç bölgede de. Evinizde çalışan bir duman dedektörü olmalıdır. Valonya ve Brüksel'de dedektörün masrafını ev sahibi öder. Kaç dedektör gerektiği ve nereye takılacağı bölgeye göre değişir.
☐ Şartlı: Yabancı (AB dışı) ehliyetimle Belçika'da ne kadar süre araba kullanabilirim? — Belçika'da ikamet (domicilie / domicile) kaydınızdan itibaren ilk 185 gün boyunca AB dışından aldığınız ehliyet geçerlidir. Bu süreden sonra bu ehliyetle araç kullanmak ehliyetsiz araç kullanmak sayılır.
☐ Şartlı: Kaza yaptım: polisi çağırmam gerekir mi, ne yapmalıyım? — Her kazada polisin gelmesi gerekmez. Yalnızca maddi hasar varsa ve anlaşıyorsanız Avrupa kaza tespit tutanağını birlikte doldurmanız yeterlidir. Yaralı varsa veya anlaşamıyorsanız polisi arayın. Tespit yapılmadan, kazaya karıştığınızı bildiğiniz hâlde olay yerinden kaçmak suçtur.
☐ Şartlı: Bir tanıdığımın çok ucuza sattığı telefonu almak suç mu? — Evet, olabilir. Çalıntı malı bilerek almak seviye 3 suçtur. Kanuna göre malın çalıntı olabileceğinin farkında olmanız da 'bilerek' sayılır; şüpheli derecede düşük fiyat bu yüzden risklidir.
☐ Şartlı: Parkta mangal yapabilir miyim? — Belediyeye ve parka göre değişir. Birçok parkta mangal yalnızca işaretli alanlarda serbesttir.
☐ Şartlı: Ormanda kestane toplayabilir miyim? — Bölgeye göre değişir. Valonya'da kestane için ormanın sahibinin izni gerekir; bazı belediye ormanları az miktara izin verir. Flandre'da kural olarak yasaktır; az miktarda genelde yalnız uyarı verilir. Satmak için izinsiz toplamak hırsızlık sayılabilir.
☐ Şartlı: Ormanda mantar toplayabilir miyim? — Brüksel'de tamamen yasaktır. Flandre'da da yasaktır; az miktarda toplayana genelde yalnız uyarı verilir. Valonya'da bölge ormanlarında kişi başı 10 litreye kadar izinlidir.
☐ Şartlı: Kurbanı evde, bahçede veya bir çiftlikte kesebilir miyim? — Çoğu zaman hayır. Flandre'da ve Brüksel'de kurban yalnızca mezbahada veya onaylı geçici kesimhanede kesilir. Valonya'da evde kesim ancak belediyeye bildirimle ve bayıltarak yapılabilir. Bayıltmasız kesim Flandre ve Valonya'da yasaktır; Brüksel'de yalnızca onaylı mezbahada hâlâ izinlidir.
☐ Şartlı: Şerit değiştirirken önceliğim var mı, sinyal vermek zorunlu mu? — Şerit değiştirmek serbesttir ama bir "manevra" sayılır. Diğer araçlara yol vermek ve zamanında sinyal vermek zorundasınız. Yol boşsa en sağdaki şeritte gidin.
☐ Şartlı: Yaya olarak yolu istediğim yerden geçebilir miyim? — Şartlı. Yaklaşık 20 metre içinde yaya geçidi varsa onu kullanmak zorundasınız. Yaya ışığı kırmızıyken yola çıkamazsınız ve tramvaya yol vermelisiniz.
☐ Şartlı: Tanıdıklarıma faizle borç verebilir miyim? Tefecilik ne zaman suç olur? — Şartlı. Borç vermek kendi başına suç değildir. Ama birinin zor durumundan yararlanıp normalin çok üstünde faiz veya çıkar istemek tefeciliktir (seviye 2).
☐ Şartlı: Bir suçtan mahkûm olursam oturum iznimi veya Belçika vatandaşlığımı kaybeder miyim? — Şartlı. Her mahkûmiyet oturumu otomatik olarak bitirmez. Ama ağır veya tekrarlanan suçlarda oturum sona erdirilebilir, vatandaşlık başvurusu da olumsuz etkilenebilir.
☐ Şartlı: Komşumla gürültü, ağaç veya park yeri yüzünden sorun yaşıyorum. Ne yapabilirim? — Önce konuşun, sonra belediyenin ücretsiz arabuluculuğuna başvurun. Sorun sürerse sulh mahkemesinden ücretsiz uzlaştırma isteyebilirsiniz. Acil tehlikede 101'i arayın.
☐ Şartlı: Valonya'da köpek veya kedi almak için izin belgesi gerekir mi? — Şartlı. Valonya'da hayvan bulundurma izni herkeste otomatik vardır. Ama barınaktan, üreticiden veya dükkândan hayvan alırken belediyeden bir sicil belgesi getirmeniz gerekir. Kedi veya köpek bir özel kişiden alınsa bile istisna yoktur.
☐ Şartlı: Kedimi veya köpeğimi AB dışındaki bir ülkeden Belçika'ya getirebilir miyim? Ne gerekir? — Evet. Listede olmayan bir AB dışı ülkeden gelişte hazırlık en az 4 ay sürer. Çip, kuduz aşısı, kuduz kan testi ve testten sonra 3 ay bekleme gerekir. Resmî veteriner sağlık sertifikası da şarttır.
☐ Şartlı: Acil durumda veya gece doktora ihtiyacım olunca hangi numarayı aramalıyım? — Duruma göre değişir. Ambulans ve itfaiye için 112, acil polis yardımı için 101, mesai dışında nöbetçi doktor için 1733.
☐ Şartlı: Belçika'da seçimlerde sandığa gitmek zorunlu mu? Gitmezsem ne olur? — Şartlı. Federal, bölgesel ve Avrupa seçimlerinde seçmenler için zorunludur. Flandre'da yerel ve il seçimlerinde 2024'ten beri zorunlu değildir.
☐ Şartlı: Sokakta bir kadına laf atmak veya birini cinsiyeti yüzünden aşağılamak suç mu? — Evet, olabilir. Birini cinsiyeti yüzünden herkesin önünde açıkça aşağılamak ve onurunu ciddi şekilde zedelemek suçtur (seviye 2).
☐ Şartlı: Ev sahibim kötü durumdaki bir ev için çok yüksek kira istiyor. Bu suç mu, ne yapabilirim? — Bazı durumlarda evet. Zor durumdaki birine insan onuruna aykırı bir evi aşırı kâr elde etmek için kiralamak suçtur (seviye 2). Kiracı olarak bölgenizdeki konut denetimine başvurabilirsiniz.
☐ Şartlı: İşverenim beni işten çıkardı; ne kadar ihbar süresi hakkım var ve nedenini sorabilir miyim? — Evet, çoğu durumda. İhbar süresi kıdeminize ve işe başlama tarihinize göre değişir. Özel sektörde en az 6 ay çalıştıysanız çıkarılma nedenini yazılı olarak sorabilirsiniz.
☐ Şartlı: İşsizlik ödeneği artık süresiz mi? 2026 değişikliğinden sonra ne kadar alabilirim? — Hayır, artık çoğu kişi için süresiz değil. 1 Mart 2026'dan beri yeni başvurularda ödenek en fazla 24 aydır; bazı gruplar bu sınırın dışında kalır. Bunun için yeterince çalışmış olmalı, iş arayan olarak kayıtlı ve işe hazır olmalısınız.
☐ Şartlı: Mavi bölgede park diski koymazsam veya ücretli parkı ödemezsem ne olur? — Mavi bölgede park diski zorunludur; süre genelde 2 saattir. Birçok belediye ceza yerine bir park ücreti (retributie) ister. Ödemezseniz masraflar artar ve borç icraya gidebilir.
☐ Şartlı: Arabam çekildi. Kim öder, arabamı nasıl geri alırım? — Hatalı park ettiyseniz çekme ve bekletme masrafını siz ödersiniz. Arabanın nerede olduğunu yerel polis söyler. Ayrıca park cezası da gelebilir.
☐ Şartlı: Elektrikli bisiklet için ehliyet, kask veya yaş sınırı var mı? — Normal elektrikli bisiklette (en fazla 250 W, destek 25 km/s'te kesilir) yok; normal bisiklet sayılır. Motoru 1 kW'a kadar olan motorlu bisiklette en az 16 yaş gerekir.
☐ Şartlı: Bisikletle yan yana gidebilir miyim, tek yönlü sokağa ters yönden girebilir miyim? — Evet, şartlı. Yolda iki kişi yan yana gidebilirsiniz; yerleşim yeri dışında arkadan araç gelince tek sıraya geçersiniz. Tek yönlü sokağa ters yönden yalnızca alt levha izin veriyorsa girebilirsiniz.
☐ Şartlı: Bisiklet yolu varken araba yolunda gidebilir miyim, bisikletimi kaldırıma bırakabilir miyim? — Sağınızda kullanılabilir bir bisiklet yolu varsa onu kullanmak zorundasınız. Bisikleti araç yoluna ve park şeridine değil, kaldırıma veya bisiklet parkına, kimseyi engellemeden bırakın.
☐ Şartlı: B ehliyetimle 125 cc motosiklet kullanabilir miyim? Motosiklet ehliyeti kaç yaşında alınır? — Şartlı. B ehliyetiniz en az 2 yıllıksa, 4 saatlik eğitimi bitirdiyseniz ve ehliyetinizde 372 kodu varsa 125 cc'ye kadar motosiklet kullanabilirsiniz. Daha güçlü motor için A2 veya A ehliyeti gerekir.
☐ Şartlı: Kavşağa, yaya geçidine veya otobüs durağına ne kadar yakın park edebilirim? — Mesafeye dikkat edin. Yaya geçidinin üzerinde ve 5 m öncesinde durmak bile yasaktır. Kavşakta yan yolun kenarına 5 m'den yakın da duramazsınız. Otobüs durağının iki yanında 15 m içinde park edemezsiniz.
☐ Şartlı: Sokağın sol tarafına veya ikinci sıraya (çift sıra) kısa süre park edebilir miyim? — Çift sıra durmak hiçbir zaman serbest değildir. Sol tarafa ise yalnızca tek yönlü sokakta park edebilirsiniz. Bazı sokaklarda tarafı ayın yarısına göre değiştirmeniz gerekir.
☐ Şartlı: Oturduğum sokakta ücretli veya mavi bölgede oturan kartıyla (bewonerskaart) park edebilir miyim? — Evet, belediyeniz bu kartı veriyorsa. Kart için genelde o bölgede nüfusa kayıtlı olmanız gerekir. Fiyat ve kurallar belediyeden belediyeye değişir.
☐ Şartlı: Park cezasını kim yazar? Belediye cezası (GAS) ile polis cezası arasındaki fark ne, nasıl itiraz ederim? — Park cezasını polis veya belediye yazabilir. Belediye cezasının (GAS) tutarı sabittir: 58 € veya 116 €. İki cezaya da itiraz edebilirsiniz; yollar farklıdır.
☐ Şartlı: Ev sahibi kira depozitosu olarak kaç aylık kira isteyebilir? Parayı ona elden verebilir miyim? — Bölgeye göre değişir. Brüksel ve Valonya'da en fazla 2, Flandre'da en fazla 3 aylık kira istenebilir. Para sizin adınıza açılan bloke bir banka hesabına yatırılır; ev sahibine elden vermeyin.
☐ Şartlı: Ev sahibim kirayı her yıl artırabilir mi? Ne kadar artırabilir? — Evet, ama sadece yılda bir kez ve sağlık endeksine göre. Ev sahibi bunu yazılı istemelidir ve en fazla 3 ay geriye gidebilir. Brüksel'de ve bazı eski sözleşmelerde enerji belgesine bağlı sınırlar vardır.
☐ Şartlı: Kira sözleşmemi erken bitirebilir miyim? Ev sahibi beni evden çıkarabilir mi? — Evet, kiracı her zaman 3 ay önceden bildirerek çıkabilir. İlk yıllarda çıkarsanız tazminat ödemeniz gerekebilir. Ev sahibi ise sadece yasadaki sebeplerle ve uzun ihbar süresiyle sözleşmeyi bitirebilir.
☐ Şartlı: Yurt dışında evlendim veya boşandım; bu Belçika'da geçerli mi, belediyeye bildirmem gerekir mi? — Genelde evet ve ayrı bir dava gerekmez. Ama belgeyi apostil ve yeminli tercümeyle belediyeye götürüp Belçika kayıtlarına işletmeniz gerekir.
☐ Şartlı: Belçika vatandaşlığını nasıl alabilirim? 5 yıl burada oturmak yeterli mi? — Tek başına yetmez. 5 yıl yasal oturumun yanında dil (en az A2), sosyal uyum ve çalışma şartı aranır. 10 yıl yasal oturumdan sonra çalışma şartı aranmaz.
☐ Şartlı: Belçika'da nasıl evlenilir? Hangi belgeler gerekir, nikâhı kendi ülkeme bildirmem gerekir mi? — Önce belediyede evlenme beyanı yapılır, nikâh en erken 14 gün sonra kıyılır. Başka bir ülkenin vatandaşıysanız evliliği o ülkenin konsolosluğuna da bildirmeniz gerekebilir.
☐ Şartlı: Yurt dışında evlendim; eşimi Belçika'ya getirmek için hangi şartlar gerekir? — Evlilik tek başına oturum vermez. Aile birleşimi için yaş, düzenli gelir, uygun konut ve sağlık sigortası şartları aranır. 18 Ağustos 2025'ten beri şartlar ağırlaştı; bazı başvurularda eski kurallar 17 Ağustos 2027'ye kadar geçerli.
☐ Şartlı: Çocuğumu okula nasıl kaydettiririm? Okul çocuğumu geri çevirebilir mi? — Okulu siz seçersiniz, ama yer sınırlıdır. Birçok okulda önce belirli tarihlerde ön kayıt yapmanız gerekir. Okul dolu ise çocuğunuzu geri çevirebilir.
☐ Şartlı: Okul benden ne kadar para isteyebilir? Okul masrafı için yardım var mı? — Kayıt ücretsizdir. Anaokulu ve ilkokulda okul yalnızca kurallarla sınırlı masrafları isteyebilir. Gelir uygunsa okul yardımı (schooltoeslag / allocation d'études) alabilirsiniz.
☐ Şartlı: Çocuk parası (Groeipakket / allocations familiales) kendiliğinden mi gelir, yoksa başvurmam mı gerekir? — Bölgeye göre değişir. Flandre'da aylık tutar çoğu zaman otomatik başlar. Valonya ve Brüksel'de bir çocuk parası kurumuna (caisse) kendiniz kaydolmalısınız.
☐ Şartlı: Kreş (kinderopvang / crèche) ne kadar tutar, nasıl yer bulurum? — Kreş zorunlu değildir. Birçok kreşte fiyat ailenin gelirine göre hesaplanır. Erken aramaya başlayın; Fransızca kreşlerle hamileliğin 4. ayından itibaren görüşebilirsiniz.
☐ Şartlı: Ülkemdeki bir akrabamın çocuğunu Belçika'ya getirip evlat edinebilir miyim? — Ancak yasal yoldan. Önce hazırlık sürecini tamamlayıp mahkemeden 'uygun' kararı almanız gerekir. Hileyle kanuna aykırı evlat edinmek, tanınmamış bir aracı kullanmak ve çocuk için para ödemek suç olabilir.
☐ Şartlı: Çocuğumu okula göndermeden evde eğitebilir miyim? — Evet, ama şartları var. Evde eğitim her yıl önceden bildirilir, devlet denetler ve çocuk belirli yaşlarda resmî sınavlara girer. Arka arkaya iki denetim olumsuz olursa veya gereken belge süresinde alınamazsa çocuk okula kaydedilmelidir.
☐ Şartlı: Pazar günü veya akşam matkap, testere, tadilat ya da inşaat gürültüsü yapabilir miyim? — Duruma göre. Belçika genelinde tek bir saat kuralı yoktur; saatleri çoğunlukla belediyenin polis yönetmeliği belirler. Birçok belediye motorlu aletleri pazar, resmî tatil ve gece yasaklar. Brüksel'de şantiyeler için bölgesel saatler vardır.
☐ Şartlı: Evime çelik kapı taktırabilir miyim? — Evet, kural olarak taktırabilirsiniz. Belçika'da çelik kapıyı yasaklayan federal veya bölgesel bir kural yoktur. Ama yeni bir apartmanda daire kapınız bir yangın kapısı olabilir. O zaman yeni kapı da yangına dayanıklı ve kendiliğinden kapanan bir kapı olmalıdır.
☐ Serbest: Çocuğum komşunun camını kırarsa parasını kim öder? Aile sorumluluk sigortası zorunlu mu? — Zorunlu değil, ama çok tavsiye edilir. 16 yaşından küçük çocuğunuzun veya köpeğinizin başkasına verdiği zararı kural olarak siz ödersiniz. Aile sorumluluk sigortası bu zararı çoğu zaman karşılar.