109 regels
Ik ben net aangekomen
Bent u net naar België verhuisd? Dit zijn de regels die u de eerste maanden moet kennen: adres, rijbewijs, verzekering en het dagelijkse leven.
- ☐ Verboden: Mag ik over een doorlopende witte streep rijden als ik links afsla naar een winkel of tankstation aan de overkant? — Nee. Een doorlopende witte streep geldt niet alleen voor inhalen. U mag er ook absoluut niet over om links af te slaan, om een terrein of oprit aan de overkant op te rijden of om te keren.
- ☐ Verboden: Is het een misdrijf als ik thuis tegen mijn partner of kind roep, hem of haar verneder of sla? — Ja, dat is een misdrijf. Zowel fysiek geweld binnen het gezin als psychisch geweld, zoals iemand voortdurend vernederen, wordt bestraft in het nieuwe Strafwetboek.
- ☐ Verboden: Mag ik een mes, pepperspray of boksbeugel bij me hebben om mezelf te beschermen? — Nee. Pepperspray, boksbeugels en sommige messen zijn verboden wapens. Dat u het 'om uzelf te beschermen' bij u hebt, maakt het niet toegelaten.
- ☐ Verboden: Wat gebeurt er als ik iemand sla tijdens een vechtpartij? Is het ook een misdrijf als hij begonnen is? — Meestal wel. Dat de ander begonnen is, geeft u op zich nog geen gelijk. Alleen een evenredige verdediging tegen een zware en plotse aanval waaraan u niet kunt ontsnappen, is wettige verdediging. Opzettelijke slagen en verwondingen worden bestraft van niveau 1 tot 3, afhankelijk van hoe ernstig de verwondingen zijn. Overlijdt de persoon, dan is het niveau 4.
- ☐ Verboden: Is het een misdrijf om met een valse sms van de bank geld te vragen? Wat moet ik doen als ik zo'n bericht krijg? — Ja, oplichting is een misdrijf van niveau 3. Krijgt u zo'n bericht? Klik niet op de link, deel geen codes of kaartgegevens en meld het bericht.
- ☐ Verboden: Is het een misdrijf om iemand op WhatsApp te beledigen of 'ik vind je wel' te schrijven? — Dat kan. Een bedreiging die iemand ernstig bang maakt, is een misdrijf: dreigen met een zware aanslag, zoals doden, is niveau 2; dreigen met een lichtere aanslag is niveau 1. Belediging en laster zijn misdrijven van niveau 1 als ze in het openbaar gebeuren (bv. in een groep). Een schermafbeelding kan als bewijs worden gebruikt.
- ☐ Verboden: Is het een probleem als ik 's nachts thuis gasten ontvang en we luid praten of muziek spelen? — Ja, dat is een probleem. De politiereglementen van de gemeenten verbieden meestal lawaai dat de rust van de buren verstoort. Sinds 1 september 2026 is nachtlawaai geen misdrijf meer in het Strafwetboek. Als de gemeente het in haar politiereglement heeft opgenomen, kan ze een administratieve geldboete (GAS) opleggen.
- ☐ Verboden: Mag ik een zak naast de glasbak zetten als die vol is? — Nee. Een zak naast de glasbak zetten is sluikstorten. De gemeente kan een administratieve geldboete opleggen. Ze kan u ook de opruimingskosten laten betalen.
- ☐ Verboden: Mag ik droge takken of hout dat op de grond ligt uit het bos meenemen? — Nee, in principe niet. In Vlaanderen en Brussel is het verboden, ook voor droge takken. In Wallonië hebt u de toestemming van de eigenaar nodig.
- ☐ Verboden: Mag ik lindebloesem plukken van een boom op straat of in het park? — In principe niet. Bomen op straat en in parken zijn eigendom van de gemeente of het gewest. Takken breken, in de boom klimmen en een ladder op de weg zetten kunnen een boete opleveren.
- ☐ Verboden: Mag ik me op een ander adres inschrijven, of iemand op mijn adres laten inschrijven, om meer steun te krijgen? — Nee. Uzelf of iemand anders inschrijven op een adres waar men niet echt woont, is een valse verklaring. Dat kan leiden tot vervolging voor valsheid in geschrifte of oplichting.
- ☐ Verboden: Mag ik een auto die traag op de linkerrijstrook rijdt, rechts inhalen? — Nee, in principe haalt u links in. Een voertuig dat aangeeft dat het naar links afslaat en een tram mag u rechts inhalen. Als de rechterrijstrook bij druk verkeer sneller vooruitgaat, geldt dat niet als inhalen.
- ☐ Verboden: Mag ik bellen tijdens het fietsen of zonder licht rijden? — Nee. Ook op de fiets is het verboden uw telefoon in de hand te houden, en in het donker zijn voor- en achterlicht verplicht. De alcoholgrenzen gelden ook voor fietsers.
- ☐ Verboden: Mag ik een auto zonder geldige verzekering of keuring gebruiken voor een kort ritje? — Nee. Een motorvoertuig mag alleen de weg op als het een verplichte autoverzekering heeft. Ook het keuringsbewijs moet geldig zijn. Rijden zonder verzekering is een misdrijf waarvoor u voor de rechter komt.
- ☐ Verboden: Ik woon in België; mag ik hier rondrijden met een auto met een buitenlandse nummerplaat? — In principe niet. Wie in België in het bevolkingsregister is ingeschreven, moet het voertuig dat hij gebruikt in België laten inschrijven. Er zijn beperkte uitzonderingen, zoals een huurwagen, een bedrijfswagen of een voertuig dat u maximaal 1 maand gratis leent.
- ☐ Verboden: Mag ik een vals loonbriefje, huurcontract of diploma gebruiken om een woning te huren of werk te vinden? — Nee. Een vals document maken en het bewust gebruiken, zijn allebei misdrijven (niveau 3). Ook als iemand anders het document heeft gemaakt, bent u verantwoordelijk als u het gebruikt terwijl u weet dat het vals is.
- ☐ Verboden: Mag ik thuisblijven van het werk met een gekocht of zelf aangepast doktersbriefje terwijl ik niet ziek ben? — Nee. Een vals of aangepast doktersbriefje is valsheid in geschriften (niveau 3). U kunt ook uw job en uw uitkering verliezen.
- ☐ Verboden: Is een bericht op sociale media dat oproept tot haat of geweld tegen een groep een misdrijf? — Ja. In het openbaar aanzetten tot discriminatie, haat of geweld tegen een persoon of groep is een misdrijf (niveau 2). Deze regel beschermt ook migranten en vluchtelingen die worden geviseerd omwille van hun afkomst of geloof.
- ☐ Verboden: Wat moet ik doen als ik word aangevallen omwille van mijn afkomst of geloof? Is dat een zwaarder misdrijf? — Ja, het is zwaarder. Geweld omwille van afkomst, geloof of een gelijkaardig kenmerk is geweld met een discriminerende drijfveer (niveau 2–5). Bent u slachtoffer? Neem dan contact op met de politie en met Unia.
- ☐ Verboden: Mag ik op straat mijn gezicht zo bedekken dat ik niet herkenbaar ben? Valt een hoofddoek onder dit verbod? — Nee. Op openbaar toegankelijke plaatsen is kleding die het gezicht onherkenbaar maakt verboden (niveau 1). Een hoofddoek die het gezicht vrijlaat, valt niet onder dit verbod.
- ☐ Verboden: Mag ik op papier met iemand trouwen of een wettelijke samenwoning laten registreren, zodat die persoon een verblijfsrecht krijgt? — Nee. Als het doel geen gezamenlijk leven is maar alleen een verblijfsrecht, is dat een schijnhuwelijk en een misdrijf. De rechter kan het huwelijk nietig verklaren; u kunt ook uw verblijfsrecht en uw nationaliteit verliezen.
- ☐ Verboden: Mag ik een tweede vrouw nemen via een religieus huwelijk (imam nikahı) terwijl ik getrouwd ben? — Nee. In België een tweede burgerlijk huwelijk sluiten terwijl u getrouwd bent, is een misdrijf (niveau 1). Een religieus huwelijk (imam nikahı) is juridisch geen huwelijk: de 'tweede vrouw' krijgt niet de rechten van de wettelijke echtgenote. Ook een bedienaar van de eredienst die een religieus huwelijk inzegent vóór het burgerlijk huwelijk, wordt gestraft.
- ☐ Verboden: Mag ik mijn hond even in de auto laten zitten? Welke straf staat er op het achterlaten of slaan van een dier? — Het is verboden een dier in een warme auto te laten zitten zodat het in gevaar komt, een dier achter te laten of het onnodig te laten lijden. In alle drie de gewesten zijn een straf van de rechtbank en een verbod om dieren te houden mogelijk.
- ☐ Verboden: Is iets kleins uit de supermarkt meenemen zonder te betalen ook diefstal? — Ja. Hoe klein de waarde ook is, diefstal is een misdrijf (niveau 2). Als er geweld of bedreiging wordt gebruikt, is de straf niveau 3.
- ☐ Verboden: Mag ik even parkeren op het trottoir, op het fietspad of voor een garage? — Nee. Parkeren op het trottoir en op het fietspad is een overtreding van de 2e graad. Parkeren voor een garage of de inrit van een woning is ook verboden; dat het maar even is, maakt geen verschil.
- ☐ Verboden: Mag ik een paar minuten parkeren op een parkeerplaats voor personen met een handicap? — Nee. Zonder parkeerkaart voor personen met een handicap mag u er zelfs geen minuut parkeren. Dat is een overtreding van de 2e graad; uw voertuig kan getakeld worden.
- ☐ Verboden: Is het een misdrijf als ik bij het huren van een woning, bij een sollicitatie of in een winkel geweigerd word vanwege mijn afkomst of mijn geloof? — Ja, dat kan. Iemand bewust anders behandelen vanwege zijn afkomst, geloof of een ander beschermd kenmerk is een misdrijf bij het verhuren van een woning, op het werk en bij goederen en diensten voor het publiek (niveau 2). U kunt dit gratis bij Unia melden.
- ☐ Verboden: Mag ik mijn paspoort of identiteitskaart uitlenen aan een familielid of een vriend? — Doe het niet. Wie met bedrieglijk opzet of met het oogmerk om te schaden zijn paspoort of identiteitskaart aan iemand anders geeft, of die van iemand anders aanneemt of gebruikt, pleegt een misdrijf (niveau 1). Met bedrieglijk opzet met het document knoeien is zwaarder (niveau 3).
- ☐ Verboden: Is het een misdrijf om iemand te dwingen tot een eredienst, hem te beletten zijn geloof te belijden of de orde in een gebedsruimte te verstoren? — Ja. Iemand met geweld of bedreigingen dwingen tot een eredienst of hem ervan weerhouden is een misdrijf (niveau 1). Een eredienst verstoren en de voorwerpen van een eredienst beledigen in een gebedsruimte of tijdens een religieuze plechtigheid is ook een misdrijf.
- ☐ Verboden: Is het een misdrijf om op sociale media iets te posten dat een terreuraanslag verheerlijkt of oproept om een terroristische organisatie te steunen? — Ja, dat kan. Terroristische misdrijven in het openbaar verheerlijken, rechtvaardigen of ertoe aanzetten is een misdrijf als het met dat opzet gebeurt en een ernstig risico op een nieuw misdrijf doet ontstaan (niveau 3–4). Bewust steun geven aan een terroristische groep is ook een misdrijf.
- ☐ Verboden: Welke straf staat er op het doden van een partner, kind of familielid? Maakt 'eer' of traditie de straf lichter? — Een naast familielid (zoals ouder, kind, broer of zus, echtgenoot of partner) opzettelijk doden is intrafamiliale doodslag; de wet voorziet levenslange gevangenisstraf (niveau 8). De wet ziet doden in naam van 'eer', traditie of religie niet als verzachtend, maar als verzwarend.
- ☐ Verboden: Wordt geweld tegen een politieagent, arts, leerkracht of buschauffeur vanwege zijn werk zwaarder bestraft? — Ja. Geweld tegen een persoon met een maatschappelijke functie, naar aanleiding van de uitoefening van die functie, wordt een niveau zwaarder bestraft dan gewoon geweld (niveau 2–5). Die persoon naar aanleiding van zijn functie opzettelijk doden is niveau 8; de wet voorziet levenslange gevangenisstraf.
- ☐ Verboden: Is het een misdrijf om iemand met geweld vast te houden zodat een schuld wordt betaald? — Ja. Iemand bewust en onrechtmatig vasthouden is vrijheidsberoving (niveau 3). Iemand vasthouden als borg voor de uitvoering van een bevel of voorwaarde is gijzeling (niveau 5).
- ☐ Verboden: Mag ik op de autosnelweg in het midden- of linkervak blijven rijden als het rechtervak vrij is? — In principe niet. Op de autosnelweg rijdt u, als het verkeer niet druk is, zo veel mogelijk rechts. Na het inhalen keert u terug naar rechts zodra dat veilig kan. Wie dat niet doet, begaat een overtreding van de 2e graad (128 €); algemeen niet rechts rijden is 1e graad (64 €).
- ☐ Verplicht: Ik rijd op een grote weg. Moet ik voorrang geven aan een auto die rechts uit een kleine straat komt? — Ja, meestal wel. Zijn er geen verkeersborden of verkeerslichten, dan moet u voorrang geven aan elk voertuig dat van rechts komt, ook uit een klein zijstraatje. Geen voorrang geven is een overtreding van de tweede graad.
- ☐ Verplicht: Wat is in België de maximumsnelheid binnen de bebouwde kom, buiten de bebouwde kom en op de autosnelweg? — Als er geen bord staat: binnen de bebouwde kom 50 km/u (in Brussel is de algemene regel 30 km/u), buiten de bebouwde kom 70 km/u in Vlaanderen en 90 km/u in Wallonië, op de autosnelweg 120 km/u. Geeft een bord iets anders aan, volg dan het bord.
- ☐ Verplicht: Moet ik mijn identiteitskaart tonen als de politie mij tegenhoudt? Mag ik me verzetten als ik het onterecht vind? — Ja, u moet uw identiteitskaart tonen. Met geweld verzet plegen tegen de politie is een misdrijf (zonder wapen niveau 1, met wapen niveau 2). Vindt u een optreden onterecht? Blijf kalm en dien achteraf een klacht in.
- ☐ Verplicht: Heb ik een vergunning nodig om te vissen in een rivier of meer? — Ja. Om te vissen in openbare wateren is in principe een visvergunning verplicht, en elk gewest heeft zijn eigen vergunning. Voor jongeren gelden enkele vrijstellingen.
- ☐ Verplicht: Moet ik mijn kat laten chippen en steriliseren? — Ja. Een kat moet uiterlijk op de leeftijd van 12 weken gechipt en geregistreerd zijn in CatID. Sterilisatie is ook verplicht in alle drie de gewesten.
- ☐ Verplicht: Moet ik mijn hond laten chippen en registreren? — Ja. In alle drie de gewesten moet een hond uiterlijk op de leeftijd van 8 weken gechipt en in DogID geregistreerd worden. Een hond zonder chip verkopen, kopen of weggeven is verboden.
- ☐ Verplicht: Moet ik mijn huis, bouwgrond of akker in het buitenland aangeven in België? — Ja. Bent u in België belastingplichtig, dan moet u elk onroerend goed in het buitenland apart aangeven bij de FOD Financiën. Een nieuw gekocht goed geeft u aan binnen 4 maanden; wie pas in België komt wonen, moet een goed dat hij al bezit binnen 30 dagen aangeven.
- ☐ Verplicht: Moet ik mijn bankrekening in het buitenland aangeven in België? — Ja. Elke bankrekening in het buitenland moet u elk jaar vermelden in uw belastingaangifte en één keer melden bij het Centraal Aanspreekpunt (CAP) van de Nationale Bank van België.
- ☐ Verplicht: Ik ben verhuisd. Wanneer moet ik mijn nieuwe adres aan de gemeente melden? — U moet uw verhuizing binnen 8 werkdagen melden aan uw nieuwe gemeente. Dat geldt ook als u binnen dezelfde gemeente verhuist.
- ☐ Verplicht: Moet ik mijn identiteitskaart of verblijfskaart altijd bij me hebben? — Ja. Elke Belg moet vanaf 15 jaar zijn identiteitskaart bij zich hebben. Ook vreemdelingen moeten hun verblijfskaart bij zich hebben en tonen als de politie erom vraagt.
- ☐ Verplicht: Hoeveel afstand moet ik houden als ik een fietser inhaal? — U moet binnen de bebouwde kom minstens 1 meter en buiten de bebouwde kom minstens 1,5 meter afstand houden. In een fietszone mag u een fietser helemaal niet inhalen.
- ☐ Verplicht: Moet ik mijn auto met buitenlandse nummerplaat registreren voordat ik naar Brussel of Gent rijd? — Ja. Brussel, Antwerpen en Gent hebben een lage-emissiezone (LEZ). Een voertuig met een buitenlandse nummerplaat moet u gratis registreren, ook als het aan de normen voldoet (behalve met een Nederlandse nummerplaat). Registreer het best voordat u vertrekt. Wie zonder registratie binnenrijdt, krijgt een boete.
- ☐ Verplicht: Moet ik helpen als ik op straat iemand zie die gewond is of in gevaar verkeert? — Ja. Bewust geen hulp bieden aan iemand in groot gevaar is een misdrijf (niveau 2). U hoeft uzelf niet in gevaar te brengen; 112 bellen is ook hulp.
- ☐ Verplicht: Moet ik mijn kind laten vaccineren? Neemt de kinderopvang een niet-gevaccineerd kind op? — Ja, het vaccin tegen kinderverlamming (polio) is verplicht voor alle baby's. In de Franstalige kinderopvang zijn ook andere vaccins verplicht; in de Nederlandstalige kinderopvang zijn ze niet verplicht, maar wel aanbevolen.
- ☐ Verplicht: Mag mijn hond zonder leiband op straat lopen? Kan ik een boete krijgen voor zijn geblaf of zijn uitwerpselen? — In de meeste gemeenten moet een hond op openbare plaatsen aan de leiband en moet u zijn uitwerpselen opruimen. Voortdurend geblaf kan ook als lawaai gelden. De gemeente maakt de regels.
- ☐ Verplicht: Moet ik in België aangesloten zijn bij een ziekenfonds? — Ja. Om uw kosten voor dokter, geneesmiddelen en ziekenhuis terugbetaald te krijgen, moet u ingeschreven zijn bij een ziekenfonds of bij de openbare instelling HZIV.
- ☐ Verplicht: Moet de dokter mij uitleggen hoe het met mij gaat en mijn toestemming vragen voor een behandeling? Mag ik om een tolk vragen? — Ja. Volgens de Wet betreffende de rechten van de patiënt (22 augustus 2002) moet de dokter u informeren op een manier die u begrijpt en voor elke tussenkomst uw toestemming vragen.
- ☐ Verplicht: Mijn kind is in België geboren; wanneer moet ik de geboorte aangeven bij de gemeente en bij het consulaat van mijn land? — Geef de geboorte binnen 15 dagen aan bij de gemeente. Misschien moet u ze ook aangeven bij het consulaat van uw land; vraag de termijn na bij het consulaat. Bent u erkend vluchteling? Ga dan niet naar het consulaat, maar vraag raad aan het CGVS.
- ☐ Verplicht: Ik ben ziek en kan niet gaan werken. Wanneer moet ik mijn werkgever verwittigen en moet ik een medisch attest binnenbrengen? — Ja. U moet uw werkgever onmiddellijk verwittigen. Vraagt hij een medisch attest, dan moet u dat meestal binnen 2 werkdagen bezorgen. Voor de eerste ziektedag hebt u 2 keer per jaar mogelijk geen attest nodig.
- ☐ Verplicht: Ik ben op bezoek uit het buitenland en heb geen adres in België: moet ik een verkeersboete ter plaatse betalen? — Ja. Een bestuurder zonder adres in België betaalt de boete meteen of stort hetzelfde bedrag als consignatie (waarborg). Betaalt u niet, dan wordt het voertuig vastgehouden en kan het daarna in beslag worden genomen.
- ☐ Verplicht: Zijn een plaatsbeschrijving en de registratie van het huurcontract verplicht als ik in een huurwoning trek? — Ja. Bij het begin moet er een gedetailleerde plaatsbeschrijving gemaakt worden. De verhuurder moet het contract en de plaatsbeschrijving binnen 2 maanden na ondertekening laten registreren. Gebeurt de registratie niet, dan krijgt de huurder bepaalde rechten.
- ☐ Verplicht: Moet ik elk jaar een belastingaangifte indienen? Moet ik iets doen met het 'voorstel' van de FOD Financiën? — Ja. Vanaf 18 jaar moet u elk jaar aangifte doen, ook als u geen inkomen had. Stuurt de FOD Financiën u een kant-en-klaar voorstel? Dan kan het volstaan dat u het controleert.
- ☐ Verplicht: Ik huur een woning. Moet ik een brandverzekering nemen? — Ja, in alle drie de gewesten. De huurder moet zijn eigen aansprakelijkheid voor brand- en waterschade laten verzekeren. In Brussel geldt die regel voor huurcontracten die vanaf 1 november 2024 gesloten of vernieuwd zijn.
- ☐ Verplicht: Ik ben opgeroepen als getuige voor de rechtbank. Wat gebeurt er als ik niet ga of als ik lieg om iemand die ik ken te beschermen? — Bent u als getuige opgeroepen, dan moet u in principe verschijnen en getuigen; bewust niet gaan is een misdrijf (niveau 1). Met bedrieglijk opzet liegen bij een getuigenis onder eed is zwaarder (niveau 3).
- ☐ Verplicht: Mag ik papier, PMD en etensresten ook bij het restafval gooien, of is afval sorteren verplicht? — Nee, u mag niet alles bij het restafval gooien. In Vlaanderen en Brussel verplichten de gewestelijke regels huishoudens rechtstreeks om afval te sorteren. In Wallonië geldt een algemene sorteerplicht; wat en hoe u sorteert, bepaalt het gemeentelijk reglement.
- ☐ Verplicht: Hoe werkt het schoolsysteem in de Franstalige scholen in Wallonië en Brussel? Naar welke school gaat mijn kind op welke leeftijd? — School is verplicht van 5 tot 18 jaar. Een kind kan vanaf 2,5 jaar naar de kleuterschool; de lagere school duurt 6 jaar en het secundair ook 6 jaar. In 2026-2027 vallen de kleuterschool, de lagere school en het 1e jaar secundair onder de gemeenschappelijke stam (tronc commun).
- ☐ Verplicht: Hoe werkt het schoolsysteem in Vlaanderen en in de Nederlandstalige scholen in Brussel? Naar welke school gaat mijn kind op welke leeftijd? — School is verplicht van 5 tot 18 jaar. Een kind kan vanaf 2,5 jaar naar de kleuterschool; de lagere school duurt 6 jaar, het secundair 6 jaar in 3 graden. De school test de Nederlandse taal van elk kind; is die onvoldoende, dan is taalondersteuning verplicht.
- ☐ Verplicht: We zijn pas in België en mijn kind spreekt de schooltaal niet. Hoe begint het op school, en is er ondersteuning? — Elk kind dat in België woont, heeft recht op onderwijs en school is verplicht. Voor kinderen die de schooltaal niet kennen, zijn er onthaalklassen: in Vlaanderen OKAN in het secundair en sinds 2026 taalheldklassen in de lagere school, in Franstalige scholen DASPA.
- ☐ Verplicht: Is een rookmelder thuis verplicht, en wie plaatst hem? — Ja, in alle drie de gewesten. In uw woning moet een werkende rookmelder hangen. In Wallonië en Brussel betaalt de verhuurder de rookmelder. Hoeveel melders u nodig hebt en waar ze moeten hangen, verschilt per gewest.
- ☐ Onder voorwaarden: Hoelang mag ik in België rijden met mijn buitenlands rijbewijs (van buiten de EU)? — Uw rijbewijs van buiten de EU is geldig gedurende de eerste 185 dagen na uw inschrijving (domicilie) in België. Rijdt u daarna nog met dat rijbewijs, dan geldt dat als rijden zonder rijbewijs.
- ☐ Onder voorwaarden: Ik heb een ongeval gehad: moet ik de politie bellen? Wat moet ik doen? — De politie moet niet bij elk ongeval komen. Is er alleen materiële schade en bent u het eens, dan volstaat het om samen het Europees aanrijdingsformulier in te vullen. Is er een gewonde of bent u het niet eens, bel dan de politie. Wie de plaats van het ongeval verlaat voordat de vaststellingen gedaan zijn, terwijl hij weet dat hij erbij betrokken was, pleegt een misdrijf.
- ☐ Onder voorwaarden: Is het een misdrijf om een telefoon te kopen die een kennis heel goedkoop verkoopt? — Ja, dat kan. Bewust gestolen goederen kopen is een misdrijf van niveau 3. Volgens de wet geldt het ook als 'bewust' als u beseft dat het goed gestolen kan zijn. Een verdacht lage prijs is daarom riskant.
- ☐ Onder voorwaarden: Mag ik barbecueën in het park? — Dat verschilt per gemeente en per park. In veel parken mag u alleen barbecueën op aangeduide plaatsen.
- ☐ Onder voorwaarden: Mag ik kastanjes rapen in het bos? — Dat verschilt per gewest. In Wallonië hebt u voor kastanjes de toestemming van de boseigenaar nodig; sommige gemeentebossen laten een kleine hoeveelheid toe. In Vlaanderen is het in principe verboden; voor een kleine hoeveelheid krijgt u meestal alleen een waarschuwing. Zonder toestemming rapen om te verkopen kan als diefstal gelden.
- ☐ Onder voorwaarden: Mag ik paddenstoelen plukken in het bos? — In Brussel is het volledig verboden. In Vlaanderen is het ook verboden; wie een kleine hoeveelheid plukt, krijgt meestal alleen een waarschuwing. In Wallonië mag u in de bossen van het Gewest tot 10 liter per persoon plukken.
- ☐ Onder voorwaarden: Mag ik het offerdier thuis, in mijn tuin of op een boerderij slachten? — Meestal niet. In Vlaanderen en Brussel mag het offerdier alleen in een slachthuis of een erkende tijdelijke slachtvloer worden geslacht. In Wallonië mag u alleen thuis slachten na melding aan de gemeente en met verdoving. Slachten zonder verdoving is verboden in Vlaanderen en Wallonië; in Brussel is het nog toegelaten, maar alleen in een erkend slachthuis.
- ☐ Onder voorwaarden: Heb ik voorrang als ik van rijstrook verander, en moet ik mijn richtingaanwijzer gebruiken? — Van rijstrook veranderen mag, maar het geldt als een "manoeuvre". U moet de andere voertuigen voorrang geven en tijdig uw richtingaanwijzer gebruiken. Is de weg vrij? Rijd dan op de meest rechtse rijstrook.
- ☐ Onder voorwaarden: Mag ik als voetganger de weg oversteken waar ik wil? — Onder voorwaarden. Is er binnen ongeveer 20 meter een oversteekplaats voor voetgangers? Dan moet u die gebruiken. Bij een rood voetgangerslicht mag u niet oversteken, en aan de tram moet u voorrang geven.
- ☐ Onder voorwaarden: Mag ik geld tegen interest uitlenen aan kennissen? Wanneer is woeker een misdrijf? — Onder voorwaarden. Geld uitlenen is op zich geen misdrijf. Maar wie misbruik maakt van iemands moeilijke situatie en een interest of voordeel vraagt dat veel hoger is dan normaal, pleegt woeker (niveau 2).
- ☐ Onder voorwaarden: Verlies ik mijn verblijfsvergunning of mijn Belgische nationaliteit als ik voor een misdrijf word veroordeeld? — Onder voorwaarden. Niet elke veroordeling beëindigt automatisch uw verblijf. Maar bij zware of herhaalde misdrijven kan uw verblijf worden beëindigd, en dat kan ook een negatieve invloed hebben op een nationaliteitsaanvraag.
- ☐ Onder voorwaarden: Ik heb problemen met mijn buren door lawaai, een boom of een parkeerplaats. Wat kan ik doen? — Praat eerst met elkaar en vraag daarna gratis bemiddeling bij de gemeente. Blijft het probleem bestaan? Dan kunt u bij het vredegerecht een gratis verzoening vragen. Bel bij dringend gevaar 101.
- ☐ Onder voorwaarden: Heb ik in Wallonië een vergunning nodig om een hond of kat in huis te nemen? — Onder voorwaarden. In Wallonië heeft iedereen automatisch een vergunning om dieren te houden. Maar als u een dier haalt bij een asiel, een kweker of een winkel, moet u een uittreksel uit het centraal register voorleggen, dat u bij de gemeente krijgt. Ook voor een kat of hond van een particulier is er geen uitzondering.
- ☐ Onder voorwaarden: Mag ik mijn kat of hond uit een land buiten de EU naar België meebrengen? Wat is daarvoor nodig? — Ja. Komt u uit een land buiten de EU dat niet op de EU-lijst staat, dan duurt de voorbereiding minstens 4 maanden. U hebt een chip, een vaccinatie tegen hondsdolheid, een bloedtest en daarna 3 maanden wachttijd nodig. Een officieel gezondheidscertificaat van een dierenarts is ook verplicht.
- ☐ Onder voorwaarden: Welk nummer moet ik bellen in een noodgeval of als ik 's nachts een dokter nodig heb? — Dat hangt af van de situatie. Voor een ziekenwagen en de brandweer belt u 112, voor dringende politiehulp 101, voor de huisarts van wacht buiten de werkuren 1733.
- ☐ Onder voorwaarden: Is stemmen in België verplicht? Wat gebeurt er als ik niet ga stemmen? — Onder voorwaarden. Bij federale, regionale en Europese verkiezingen is het voor kiezers verplicht. In Vlaanderen is het sinds 2024 niet meer verplicht bij lokale en provinciale verkiezingen.
- ☐ Onder voorwaarden: Is het een misdrijf om op straat iets naar een vrouw te roepen of iemand te vernederen omwille van zijn of haar geslacht? — Ja, dat kan. Iemand in het openbaar duidelijk vernederen omwille van zijn of haar geslacht en de waardigheid van die persoon ernstig aantasten, is een misdrijf (niveau 2).
- ☐ Onder voorwaarden: Mijn verhuurder vraagt een heel hoge huur voor een woning in slechte staat. Is dat een misdrijf en wat kan ik doen? — In sommige gevallen wel. Een woning die in strijd is met de menselijke waardigheid verhuren aan iemand in een moeilijke situatie om een abnormale winst te maken, is een misdrijf (niveau 2). Als huurder kunt u zich wenden tot de woningcontrole in uw gewest.
- ☐ Onder voorwaarden: Mijn werkgever heeft mij ontslagen. Op welke opzeggingstermijn heb ik recht en mag ik vragen waarom? — Ja, in de meeste gevallen. De opzeggingstermijn hangt af van uw anciënniteit en van de datum waarop u begon te werken. Hebt u in de privésector minstens 6 maanden gewerkt? Dan mag u de reden van uw ontslag schriftelijk vragen.
- ☐ Onder voorwaarden: Is de werkloosheidsuitkering niet langer onbeperkt in de tijd? Hoelang kan ik ze krijgen na de hervorming van 2026? — Nee, voor de meeste mensen is ze niet langer onbeperkt. Sinds 1 maart 2026 duurt de uitkering bij nieuwe aanvragen maximaal 24 maanden; sommige groepen vallen buiten die beperking. U moet wel voldoende gewerkt hebben, ingeschreven zijn als werkzoekende en beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt.
- ☐ Onder voorwaarden: Wat gebeurt er als ik in de blauwe zone geen parkeerschijf leg of het betalend parkeren niet betaal? — In de blauwe zone is een parkeerschijf verplicht; de duur is meestal 2 uur. Veel gemeenten vragen geen boete, maar een parkeerretributie. Betaalt u niet, dan stijgen de kosten en kan de schuld bij de gerechtsdeurwaarder terechtkomen.
- ☐ Onder voorwaarden: Mijn auto is getakeld. Wie betaalt en hoe krijg ik mijn auto terug? — Stond u fout geparkeerd, dan betaalt u de kosten van takelen en stalling. De lokale politie zegt u waar de auto staat. U kunt daarnaast ook een parkeerboete krijgen.
- ☐ Onder voorwaarden: Heb ik voor een elektrische fiets een rijbewijs of een helm nodig, en is er een minimumleeftijd? — Voor een gewone elektrische fiets (maximaal 250 W, de ondersteuning stopt bij 25 km/u) niet; die geldt als een gewone fiets. Voor een gemotoriseerd rijwiel met een motor tot 1 kW moet u minstens 16 jaar zijn.
- ☐ Onder voorwaarden: Mag ik met de fiets naast iemand rijden, en mag ik een eenrichtingsstraat in tegen de rijrichting? — Ja, onder voorwaarden. Op de weg mag u met twee naast elkaar rijden; buiten de bebouwde kom gaat u achter elkaar rijden als er van achteren een voertuig komt. Een eenrichtingsstraat mag u alleen tegen de rijrichting in inrijden als een onderbord dat toelaat.
- ☐ Onder voorwaarden: Mag ik op de rijbaan fietsen als er een fietspad is, en mag ik mijn fiets op het trottoir zetten? — Is er rechts van u een berijdbaar fietspad, dan moet u dat gebruiken. Zet uw fiets niet op de rijbaan of op een parkeerstrook, maar op het trottoir of in een fietsenstalling, zonder iemand te hinderen.
- ☐ Onder voorwaarden: Mag ik met mijn rijbewijs B een motorfiets van 125 cc besturen? Op welke leeftijd kan ik mijn motorrijbewijs halen? — Onder voorwaarden. Hebt u uw rijbewijs B minstens 2 jaar, hebt u een opleiding van 4 uur gevolgd en staat code 372 op uw rijbewijs, dan mag u een motorfiets tot 125 cc besturen. Voor een krachtigere motorfiets hebt u een rijbewijs A2 of A nodig.
- ☐ Onder voorwaarden: Hoe dicht bij een kruispunt, een oversteekplaats of een bushalte mag ik parkeren? — Let op de afstand. Op een oversteekplaats voor voetgangers en tot 5 m ervoor is zelfs stilstaan verboden. Op een kruispunt mag u ook niet stilstaan op minder dan 5 m van de rand van de dwarsrijbaan. Binnen 15 m aan beide kanten van een bushalte mag u niet parkeren.
- ☐ Onder voorwaarden: Mag ik even links in de straat of in tweede rij parkeren? — In tweede rij stilstaan is nooit toegelaten. Links parkeren mag alleen in een eenrichtingsstraat. In sommige straten moet u halverwege de maand van kant wisselen.
- ☐ Onder voorwaarden: Mag ik in mijn eigen straat in een betalende of blauwe zone parkeren met een bewonerskaart? — Ja, als uw gemeente deze kaart uitreikt. Voor de kaart moet u meestal in die zone gedomicilieerd zijn. De prijs en de regels verschillen van gemeente tot gemeente.
- ☐ Onder voorwaarden: Wie schrijft een parkeerboete uit? Wat is het verschil tussen een gemeentelijke boete (GAS) en een politieboete, en hoe betwist ik ze? — De politie of de gemeente kan een parkeerboete uitschrijven. Het bedrag van een gemeentelijke boete (GAS) ligt vast: 58 € of 116 €. U kunt beide boetes betwisten; de procedures zijn verschillend.
- ☐ Onder voorwaarden: Hoeveel maanden huur mag de verhuurder vragen als huurwaarborg? Mag ik hem het geld contant geven? — Dat hangt af van het gewest. In Brussel en Wallonië mag hij maximaal 2 maanden huur vragen, in Vlaanderen maximaal 3 maanden. Het geld komt op een geblokkeerde bankrekening op uw naam; geef het niet contant aan de verhuurder.
- ☐ Onder voorwaarden: Mag mijn verhuurder de huur elk jaar verhogen? Met hoeveel? — Ja, maar alleen één keer per jaar en volgens de gezondheidsindex. De verhuurder moet dat schriftelijk vragen en mag maximaal 3 maanden terugwerken. In Brussel en bij sommige oudere contracten gelden grenzen die afhangen van het energieattest.
- ☐ Onder voorwaarden: Mag ik mijn huurcontract vervroegd beëindigen? Mag de verhuurder mij uit de woning zetten? — Ja, de huurder kan altijd vertrekken met een opzeg van 3 maanden. Vertrekt u in de eerste jaren, dan moet u misschien een vergoeding betalen. De verhuurder kan het contract alleen beëindigen om redenen die in de wet staan en met een lange opzegtermijn.
- ☐ Onder voorwaarden: Ik ben in het buitenland getrouwd of gescheiden. Is dat geldig in België en moet ik het melden aan de gemeente? — Meestal wel, en er is geen aparte rechtszaak nodig. Maar u moet het document met een apostille en een beëdigde vertaling naar de gemeente brengen om het in de Belgische registers te laten opnemen.
- ☐ Onder voorwaarden: Hoe kan ik de Belgische nationaliteit krijgen? Is 5 jaar hier wonen genoeg? — Dat alleen is niet genoeg. Naast 5 jaar wettelijk verblijf zijn er voorwaarden over taal (minstens A2), maatschappelijke integratie en werk. Na 10 jaar wettelijk verblijf geldt de voorwaarde over werk niet.
- ☐ Onder voorwaarden: Hoe trouw ik in België? Welke documenten heb ik nodig en moet ik het huwelijk in mijn land van herkomst melden? — Eerst doet u aangifte van huwelijk bij de gemeente; het huwelijk kan ten vroegste 14 dagen later voltrokken worden. Hebt u een andere nationaliteit, dan moet u het huwelijk misschien ook melden bij het consulaat van dat land.
- ☐ Onder voorwaarden: Ik ben in het buitenland getrouwd; aan welke voorwaarden moet ik voldoen om mijn echtgenoot naar België te laten komen? — Een huwelijk alleen geeft geen verblijfsrecht. Voor gezinshereniging gelden voorwaarden over leeftijd, regelmatig inkomen, behoorlijke huisvesting en ziekteverzekering. Sinds 18 augustus 2025 zijn ze strenger; voor sommige aanvragen gelden de oude regels nog tot 17 augustus 2027.
- ☐ Onder voorwaarden: Hoe schrijf ik mijn kind in op school? Mag de school mijn kind weigeren? — U kiest zelf de school, maar de plaatsen zijn beperkt. Bij veel scholen moet u uw kind eerst op vaste data aanmelden. Is de school vol, dan mag ze uw kind weigeren.
- ☐ Onder voorwaarden: Hoeveel geld mag de school van mij vragen? Is er hulp voor schoolkosten? — Inschrijven is gratis. In het kleuter- en lager onderwijs mag de school alleen kosten vragen binnen vaste regels. Is uw inkomen laag genoeg, dan kunt u een schooltoelage (allocation d'études) krijgen.
- ☐ Onder voorwaarden: Krijg ik het kindergeld (Groeipakket / allocations familiales) automatisch, of moet ik het aanvragen? — Dat hangt af van het gewest. In Vlaanderen start het maandelijkse bedrag meestal automatisch. In Wallonië en Brussel moet u zich zelf aansluiten bij een kinderbijslagfonds (caisse).
- ☐ Onder voorwaarden: Hoeveel kost kinderopvang (crèche) en hoe vind ik een plaats? — Kinderopvang is niet verplicht. In veel kinderopvanglocaties wordt de prijs berekend op basis van het gezinsinkomen. Begin vroeg met zoeken; met Franstalige crèches kunt u contact opnemen vanaf de 4e maand van de zwangerschap.
- ☐ Onder voorwaarden: Mag ik het kind van een familielid uit mijn land naar België halen en adopteren? — Alleen langs de wettelijke weg. Eerst moet u de voorbereiding volgen en van de rechtbank een vonnis krijgen dat u 'geschikt' verklaart. Met bedrieglijk opzet onwettig adopteren, een niet-erkende tussenpersoon inschakelen en betalen voor een kind kunnen misdrijven zijn.
- ☐ Onder voorwaarden: Mag ik mijn kind thuis onderwijs geven in plaats van het naar school te sturen? — Ja, maar onder voorwaarden. Huisonderwijs moet elk jaar vooraf gemeld worden, de overheid controleert het en het kind legt op bepaalde leeftijden officiële examens af. Zijn twee opeenvolgende controles negatief of wordt het vereiste getuigschrift niet op tijd behaald, dan moet het kind op school ingeschreven worden.
- ☐ Onder voorwaarden: Mag ik op zondag of 's avonds boren, zagen, verbouwen of bouwlawaai maken? — Dat hangt ervan af. Er is geen regel voor heel België; de uren staan meestal in het politiereglement van de gemeente. Veel gemeenten verbieden motorwerktuigen op zon- en feestdagen en 's nachts. In Brussel gelden gewestelijke uren voor bouwplaatsen.
- ☐ Onder voorwaarden: Mag ik een stalen deur laten plaatsen in mijn woning? — Ja, in principe wel. In België is er geen federale of gewestelijke regel die stalen deuren verbiedt. Maar in een nieuw appartementsgebouw kan uw voordeur een branddeur zijn. Dan moet ook de nieuwe deur brandwerend en zelfsluitend zijn.
- ☐ Toegestaan: Wie betaalt als mijn kind de ruit van de buren breekt? Is een familiale verzekering verplicht? — Niet verplicht, maar sterk aangeraden. Schade die uw kind jonger dan 16 jaar of uw hond aan een ander toebrengt, betaalt u in principe. Een familiale verzekering dekt die schade meestal.
Doe dit niet (34)
VerkeerVerboden· Verkeersovertreding 3e graad
Mag ik over een doorlopende witte streep rijden als ik links afsla naar een winkel of tankstation aan de overkant?
Nee. Een doorlopende witte streep geldt niet alleen voor inhalen. U mag er ook absoluut niet over om links af te slaan, om een terrein of oprit aan de overkant op te rijden of om te keren.Regel openen Gezin en kinderenVerboden· Strafwetboek, niveau 2Is het een misdrijf als ik thuis tegen mijn partner of kind roep, hem of haar verneder of sla?
Ja, dat is een misdrijf. Zowel fysiek geweld binnen het gezin als psychisch geweld, zoals iemand voortdurend vernederen, wordt bestraft in het nieuwe Strafwetboek.Regel openen StrafrechtVerboden· Strafwetboek, niveau 3Mag ik een mes, pepperspray of boksbeugel bij me hebben om mezelf te beschermen?
Nee. Pepperspray, boksbeugels en sommige messen zijn verboden wapens. Dat u het 'om uzelf te beschermen' bij u hebt, maakt het niet toegelaten.Regel openen StrafrechtVerboden· Strafwetboek, niveau 1Wat gebeurt er als ik iemand sla tijdens een vechtpartij? Is het ook een misdrijf als hij begonnen is?
Meestal wel. Dat de ander begonnen is, geeft u op zich nog geen gelijk. Alleen een evenredige verdediging tegen een zware en plotse aanval waaraan u niet kunt ontsnappen, is wettige verdediging. Opzettelijke slagen en verwondingen worden bestraft van niveau 1 tot 3, afhankelijk van hoe ernstig de verwondingen zijn. Overlijdt de persoon, dan is het niveau 4.Regel openen StrafrechtVerboden· Strafwetboek, niveau 3Is het een misdrijf om met een valse sms van de bank geld te vragen? Wat moet ik doen als ik zo'n bericht krijg?
Ja, oplichting is een misdrijf van niveau 3. Krijgt u zo'n bericht? Klik niet op de link, deel geen codes of kaartgegevens en meld het bericht.Regel openen Digitaal levenVerboden· Strafwetboek, niveau 2Is het een misdrijf om iemand op WhatsApp te beledigen of 'ik vind je wel' te schrijven?
Dat kan. Een bedreiging die iemand ernstig bang maakt, is een misdrijf: dreigen met een zware aanslag, zoals doden, is niveau 2; dreigen met een lichtere aanslag is niveau 1. Belediging en laster zijn misdrijven van niveau 1 als ze in het openbaar gebeuren (bv. in een groep). Een schermafbeelding kan als bewijs worden gebruikt.Regel openen Buren en gemeenteVerbodenIs het een probleem als ik 's nachts thuis gasten ontvang en we luid praten of muziek spelen?
Ja, dat is een probleem. De politiereglementen van de gemeenten verbieden meestal lawaai dat de rust van de buren verstoort. Sinds 1 september 2026 is nachtlawaai geen misdrijf meer in het Strafwetboek. Als de gemeente het in haar politiereglement heeft opgenomen, kan ze een administratieve geldboete (GAS) opleggen.Regel openen Buren en gemeenteVerbodenMag ik een zak naast de glasbak zetten als die vol is?
Nee. Een zak naast de glasbak zetten is sluikstorten. De gemeente kan een administratieve geldboete opleggen. Ze kan u ook de opruimingskosten laten betalen.Regel openen Natuur en dierenVerbodenMag ik droge takken of hout dat op de grond ligt uit het bos meenemen?
Nee, in principe niet. In Vlaanderen en Brussel is het verboden, ook voor droge takken. In Wallonië hebt u de toestemming van de eigenaar nodig.Regel openen Natuur en dierenVerbodenMag ik lindebloesem plukken van een boom op straat of in het park?
In principe niet. Bomen op straat en in parken zijn eigendom van de gemeente of het gewest. Takken breken, in de boom klimmen en een ladder op de weg zetten kunnen een boete opleveren.Regel openen Identiteit en adresVerboden· Strafwetboek, niveau 3Mag ik me op een ander adres inschrijven, of iemand op mijn adres laten inschrijven, om meer steun te krijgen?
Nee. Uzelf of iemand anders inschrijven op een adres waar men niet echt woont, is een valse verklaring. Dat kan leiden tot vervolging voor valsheid in geschrifte of oplichting.Regel openen VerkeerVerboden· Verkeersovertreding 2e graadMag ik een auto die traag op de linkerrijstrook rijdt, rechts inhalen?
Nee, in principe haalt u links in. Een voertuig dat aangeeft dat het naar links afslaat en een tram mag u rechts inhalen. Als de rechterrijstrook bij druk verkeer sneller vooruitgaat, geldt dat niet als inhalen.Regel openen VerkeerVerboden· Verkeersovertreding 3e graadMag ik bellen tijdens het fietsen of zonder licht rijden?
Nee. Ook op de fiets is het verboden uw telefoon in de hand te houden, en in het donker zijn voor- en achterlicht verplicht. De alcoholgrenzen gelden ook voor fietsers.Regel openen VerkeerVerbodenMag ik een auto zonder geldige verzekering of keuring gebruiken voor een kort ritje?
Nee. Een motorvoertuig mag alleen de weg op als het een verplichte autoverzekering heeft. Ook het keuringsbewijs moet geldig zijn. Rijden zonder verzekering is een misdrijf waarvoor u voor de rechter komt.Regel openen VerkeerVerboden· Verkeersovertreding 2e graadIk woon in België; mag ik hier rondrijden met een auto met een buitenlandse nummerplaat?
In principe niet. Wie in België in het bevolkingsregister is ingeschreven, moet het voertuig dat hij gebruikt in België laten inschrijven. Er zijn beperkte uitzonderingen, zoals een huurwagen, een bedrijfswagen of een voertuig dat u maximaal 1 maand gratis leent.Regel openen StrafrechtVerboden· Strafwetboek, niveau 3Mag ik een vals loonbriefje, huurcontract of diploma gebruiken om een woning te huren of werk te vinden?
Nee. Een vals document maken en het bewust gebruiken, zijn allebei misdrijven (niveau 3). Ook als iemand anders het document heeft gemaakt, bent u verantwoordelijk als u het gebruikt terwijl u weet dat het vals is.Regel openen StrafrechtVerboden· Strafwetboek, niveau 3Mag ik thuisblijven van het werk met een gekocht of zelf aangepast doktersbriefje terwijl ik niet ziek ben?
Nee. Een vals of aangepast doktersbriefje is valsheid in geschriften (niveau 3). U kunt ook uw job en uw uitkering verliezen.Regel openen StrafrechtVerboden· Strafwetboek, niveau 2Is een bericht op sociale media dat oproept tot haat of geweld tegen een groep een misdrijf?
Ja. In het openbaar aanzetten tot discriminatie, haat of geweld tegen een persoon of groep is een misdrijf (niveau 2). Deze regel beschermt ook migranten en vluchtelingen die worden geviseerd omwille van hun afkomst of geloof.Regel openen StrafrechtVerboden· Strafwetboek, niveau 5Wat moet ik doen als ik word aangevallen omwille van mijn afkomst of geloof? Is dat een zwaarder misdrijf?
Ja, het is zwaarder. Geweld omwille van afkomst, geloof of een gelijkaardig kenmerk is geweld met een discriminerende drijfveer (niveau 2–5). Bent u slachtoffer? Neem dan contact op met de politie en met Unia.Regel openen StrafrechtVerboden· Strafwetboek, niveau 1Mag ik op straat mijn gezicht zo bedekken dat ik niet herkenbaar ben? Valt een hoofddoek onder dit verbod?
Nee. Op openbaar toegankelijke plaatsen is kleding die het gezicht onherkenbaar maakt verboden (niveau 1). Een hoofddoek die het gezicht vrijlaat, valt niet onder dit verbod.Regel openen StrafrechtVerboden· Strafwetboek, niveau 2Mag ik op papier met iemand trouwen of een wettelijke samenwoning laten registreren, zodat die persoon een verblijfsrecht krijgt?
Nee. Als het doel geen gezamenlijk leven is maar alleen een verblijfsrecht, is dat een schijnhuwelijk en een misdrijf. De rechter kan het huwelijk nietig verklaren; u kunt ook uw verblijfsrecht en uw nationaliteit verliezen.Regel openen Gezin en kinderenVerboden· Strafwetboek, niveau 1Mag ik een tweede vrouw nemen via een religieus huwelijk (imam nikahı) terwijl ik getrouwd ben?
Nee. In België een tweede burgerlijk huwelijk sluiten terwijl u getrouwd bent, is een misdrijf (niveau 1). Een religieus huwelijk (imam nikahı) is juridisch geen huwelijk: de 'tweede vrouw' krijgt niet de rechten van de wettelijke echtgenote. Ook een bedienaar van de eredienst die een religieus huwelijk inzegent vóór het burgerlijk huwelijk, wordt gestraft.Regel openen Natuur en dierenVerbodenMag ik mijn hond even in de auto laten zitten? Welke straf staat er op het achterlaten of slaan van een dier?
Het is verboden een dier in een warme auto te laten zitten zodat het in gevaar komt, een dier achter te laten of het onnodig te laten lijden. In alle drie de gewesten zijn een straf van de rechtbank en een verbod om dieren te houden mogelijk.Regel openen StrafrechtVerboden· Strafwetboek, niveau 2Is iets kleins uit de supermarkt meenemen zonder te betalen ook diefstal?
Ja. Hoe klein de waarde ook is, diefstal is een misdrijf (niveau 2). Als er geweld of bedreiging wordt gebruikt, is de straf niveau 3.Regel openen VerkeerVerboden· Verkeersovertreding 2e graadMag ik even parkeren op het trottoir, op het fietspad of voor een garage?
Nee. Parkeren op het trottoir en op het fietspad is een overtreding van de 2e graad. Parkeren voor een garage of de inrit van een woning is ook verboden; dat het maar even is, maakt geen verschil.Regel openen VerkeerVerboden· Verkeersovertreding 2e graadMag ik een paar minuten parkeren op een parkeerplaats voor personen met een handicap?
Nee. Zonder parkeerkaart voor personen met een handicap mag u er zelfs geen minuut parkeren. Dat is een overtreding van de 2e graad; uw voertuig kan getakeld worden.Regel openen StrafrechtVerboden· Strafwetboek, niveau 2Is het een misdrijf als ik bij het huren van een woning, bij een sollicitatie of in een winkel geweigerd word vanwege mijn afkomst of mijn geloof?
Ja, dat kan. Iemand bewust anders behandelen vanwege zijn afkomst, geloof of een ander beschermd kenmerk is een misdrijf bij het verhuren van een woning, op het werk en bij goederen en diensten voor het publiek (niveau 2). U kunt dit gratis bij Unia melden.Regel openen Identiteit en adresVerboden· Strafwetboek, niveau 1Mag ik mijn paspoort of identiteitskaart uitlenen aan een familielid of een vriend?
Doe het niet. Wie met bedrieglijk opzet of met het oogmerk om te schaden zijn paspoort of identiteitskaart aan iemand anders geeft, of die van iemand anders aanneemt of gebruikt, pleegt een misdrijf (niveau 1). Met bedrieglijk opzet met het document knoeien is zwaarder (niveau 3).Regel openen StrafrechtVerboden· Strafwetboek, niveau 1Is het een misdrijf om iemand te dwingen tot een eredienst, hem te beletten zijn geloof te belijden of de orde in een gebedsruimte te verstoren?
Ja. Iemand met geweld of bedreigingen dwingen tot een eredienst of hem ervan weerhouden is een misdrijf (niveau 1). Een eredienst verstoren en de voorwerpen van een eredienst beledigen in een gebedsruimte of tijdens een religieuze plechtigheid is ook een misdrijf.Regel openen StrafrechtVerboden· Strafwetboek, niveau 3Is het een misdrijf om op sociale media iets te posten dat een terreuraanslag verheerlijkt of oproept om een terroristische organisatie te steunen?
Ja, dat kan. Terroristische misdrijven in het openbaar verheerlijken, rechtvaardigen of ertoe aanzetten is een misdrijf als het met dat opzet gebeurt en een ernstig risico op een nieuw misdrijf doet ontstaan (niveau 3–4). Bewust steun geven aan een terroristische groep is ook een misdrijf.Regel openen StrafrechtVerboden· Strafwetboek, niveau 8Welke straf staat er op het doden van een partner, kind of familielid? Maakt 'eer' of traditie de straf lichter?
Een naast familielid (zoals ouder, kind, broer of zus, echtgenoot of partner) opzettelijk doden is intrafamiliale doodslag; de wet voorziet levenslange gevangenisstraf (niveau 8). De wet ziet doden in naam van 'eer', traditie of religie niet als verzachtend, maar als verzwarend.Regel openen StrafrechtVerboden· Strafwetboek, niveau 2Wordt geweld tegen een politieagent, arts, leerkracht of buschauffeur vanwege zijn werk zwaarder bestraft?
Ja. Geweld tegen een persoon met een maatschappelijke functie, naar aanleiding van de uitoefening van die functie, wordt een niveau zwaarder bestraft dan gewoon geweld (niveau 2–5). Die persoon naar aanleiding van zijn functie opzettelijk doden is niveau 8; de wet voorziet levenslange gevangenisstraf.Regel openen StrafrechtVerboden· Strafwetboek, niveau 5Is het een misdrijf om iemand met geweld vast te houden zodat een schuld wordt betaald?
Ja. Iemand bewust en onrechtmatig vasthouden is vrijheidsberoving (niveau 3). Iemand vasthouden als borg voor de uitvoering van een bevel of voorwaarde is gijzeling (niveau 5).Regel openen VerkeerVerboden· Verkeersovertreding 2e graadMag ik op de autosnelweg in het midden- of linkervak blijven rijden als het rechtervak vrij is?
In principe niet. Op de autosnelweg rijdt u, als het verkeer niet druk is, zo veel mogelijk rechts. Na het inhalen keert u terug naar rechts zodra dat veilig kan. Wie dat niet doet, begaat een overtreding van de 2e graad (128 €); algemeen niet rechts rijden is 1e graad (64 €).Regel openenDit moet u doen (29)
VerkeerVerplicht· Verkeersovertreding 2e graad
Ik rijd op een grote weg. Moet ik voorrang geven aan een auto die rechts uit een kleine straat komt?
Ja, meestal wel. Zijn er geen verkeersborden of verkeerslichten, dan moet u voorrang geven aan elk voertuig dat van rechts komt, ook uit een klein zijstraatje. Geen voorrang geven is een overtreding van de tweede graad.Regel openen VerkeerVerplichtWat is in België de maximumsnelheid binnen de bebouwde kom, buiten de bebouwde kom en op de autosnelweg?
Als er geen bord staat: binnen de bebouwde kom 50 km/u (in Brussel is de algemene regel 30 km/u), buiten de bebouwde kom 70 km/u in Vlaanderen en 90 km/u in Wallonië, op de autosnelweg 120 km/u. Geeft een bord iets anders aan, volg dan het bord.Regel openen StrafrechtVerplicht· Strafwetboek, niveau 1Moet ik mijn identiteitskaart tonen als de politie mij tegenhoudt? Mag ik me verzetten als ik het onterecht vind?
Ja, u moet uw identiteitskaart tonen. Met geweld verzet plegen tegen de politie is een misdrijf (zonder wapen niveau 1, met wapen niveau 2). Vindt u een optreden onterecht? Blijf kalm en dien achteraf een klacht in.Regel openen Natuur en dierenVerplichtHeb ik een vergunning nodig om te vissen in een rivier of meer?
Ja. Om te vissen in openbare wateren is in principe een visvergunning verplicht, en elk gewest heeft zijn eigen vergunning. Voor jongeren gelden enkele vrijstellingen.Regel openen Natuur en dierenVerplichtMoet ik mijn kat laten chippen en steriliseren?
Ja. Een kat moet uiterlijk op de leeftijd van 12 weken gechipt en geregistreerd zijn in CatID. Sterilisatie is ook verplicht in alle drie de gewesten.Regel openen Natuur en dierenVerplichtMoet ik mijn hond laten chippen en registreren?
Ja. In alle drie de gewesten moet een hond uiterlijk op de leeftijd van 8 weken gechipt en in DogID geregistreerd worden. Een hond zonder chip verkopen, kopen of weggeven is verboden.Regel openen Werk en geldVerplichtMoet ik mijn huis, bouwgrond of akker in het buitenland aangeven in België?
Ja. Bent u in België belastingplichtig, dan moet u elk onroerend goed in het buitenland apart aangeven bij de FOD Financiën. Een nieuw gekocht goed geeft u aan binnen 4 maanden; wie pas in België komt wonen, moet een goed dat hij al bezit binnen 30 dagen aangeven.Regel openen Werk en geldVerplichtMoet ik mijn bankrekening in het buitenland aangeven in België?
Ja. Elke bankrekening in het buitenland moet u elk jaar vermelden in uw belastingaangifte en één keer melden bij het Centraal Aanspreekpunt (CAP) van de Nationale Bank van België.Regel openen Identiteit en adresVerplicht· Strafwetboek, niveau 1Ik ben verhuisd. Wanneer moet ik mijn nieuwe adres aan de gemeente melden?
U moet uw verhuizing binnen 8 werkdagen melden aan uw nieuwe gemeente. Dat geldt ook als u binnen dezelfde gemeente verhuist.Regel openen Identiteit en adresVerplichtMoet ik mijn identiteitskaart of verblijfskaart altijd bij me hebben?
Ja. Elke Belg moet vanaf 15 jaar zijn identiteitskaart bij zich hebben. Ook vreemdelingen moeten hun verblijfskaart bij zich hebben en tonen als de politie erom vraagt.Regel openen VerkeerVerplicht· Verkeersovertreding 3e graadHoeveel afstand moet ik houden als ik een fietser inhaal?
U moet binnen de bebouwde kom minstens 1 meter en buiten de bebouwde kom minstens 1,5 meter afstand houden. In een fietszone mag u een fietser helemaal niet inhalen.Regel openen VerkeerVerplichtMoet ik mijn auto met buitenlandse nummerplaat registreren voordat ik naar Brussel of Gent rijd?
Ja. Brussel, Antwerpen en Gent hebben een lage-emissiezone (LEZ). Een voertuig met een buitenlandse nummerplaat moet u gratis registreren, ook als het aan de normen voldoet (behalve met een Nederlandse nummerplaat). Registreer het best voordat u vertrekt. Wie zonder registratie binnenrijdt, krijgt een boete.Regel openen StrafrechtVerplicht· Strafwetboek, niveau 2Moet ik helpen als ik op straat iemand zie die gewond is of in gevaar verkeert?
Ja. Bewust geen hulp bieden aan iemand in groot gevaar is een misdrijf (niveau 2). U hoeft uzelf niet in gevaar te brengen; 112 bellen is ook hulp.Regel openen Gezin en kinderenVerplichtMoet ik mijn kind laten vaccineren? Neemt de kinderopvang een niet-gevaccineerd kind op?
Ja, het vaccin tegen kinderverlamming (polio) is verplicht voor alle baby's. In de Franstalige kinderopvang zijn ook andere vaccins verplicht; in de Nederlandstalige kinderopvang zijn ze niet verplicht, maar wel aanbevolen.Regel openen Buren en gemeenteVerplichtMag mijn hond zonder leiband op straat lopen? Kan ik een boete krijgen voor zijn geblaf of zijn uitwerpselen?
In de meeste gemeenten moet een hond op openbare plaatsen aan de leiband en moet u zijn uitwerpselen opruimen. Voortdurend geblaf kan ook als lawaai gelden. De gemeente maakt de regels.Regel openen Sociale rechtenVerplichtMoet ik in België aangesloten zijn bij een ziekenfonds?
Ja. Om uw kosten voor dokter, geneesmiddelen en ziekenhuis terugbetaald te krijgen, moet u ingeschreven zijn bij een ziekenfonds of bij de openbare instelling HZIV.Regel openen Sociale rechtenVerplichtMoet de dokter mij uitleggen hoe het met mij gaat en mijn toestemming vragen voor een behandeling? Mag ik om een tolk vragen?
Ja. Volgens de Wet betreffende de rechten van de patiënt (22 augustus 2002) moet de dokter u informeren op een manier die u begrijpt en voor elke tussenkomst uw toestemming vragen.Regel openen Identiteit en adresVerplicht· Strafwetboek, niveau 1Mijn kind is in België geboren; wanneer moet ik de geboorte aangeven bij de gemeente en bij het consulaat van mijn land?
Geef de geboorte binnen 15 dagen aan bij de gemeente. Misschien moet u ze ook aangeven bij het consulaat van uw land; vraag de termijn na bij het consulaat. Bent u erkend vluchteling? Ga dan niet naar het consulaat, maar vraag raad aan het CGVS.Regel openen Werk en geldVerplichtIk ben ziek en kan niet gaan werken. Wanneer moet ik mijn werkgever verwittigen en moet ik een medisch attest binnenbrengen?
Ja. U moet uw werkgever onmiddellijk verwittigen. Vraagt hij een medisch attest, dan moet u dat meestal binnen 2 werkdagen bezorgen. Voor de eerste ziektedag hebt u 2 keer per jaar mogelijk geen attest nodig.Regel openen VerkeerVerplichtIk ben op bezoek uit het buitenland en heb geen adres in België: moet ik een verkeersboete ter plaatse betalen?
Ja. Een bestuurder zonder adres in België betaalt de boete meteen of stort hetzelfde bedrag als consignatie (waarborg). Betaalt u niet, dan wordt het voertuig vastgehouden en kan het daarna in beslag worden genomen.Regel openen Woning en bouwenVerplichtZijn een plaatsbeschrijving en de registratie van het huurcontract verplicht als ik in een huurwoning trek?
Ja. Bij het begin moet er een gedetailleerde plaatsbeschrijving gemaakt worden. De verhuurder moet het contract en de plaatsbeschrijving binnen 2 maanden na ondertekening laten registreren. Gebeurt de registratie niet, dan krijgt de huurder bepaalde rechten.Regel openen Werk en geldVerplichtMoet ik elk jaar een belastingaangifte indienen? Moet ik iets doen met het 'voorstel' van de FOD Financiën?
Ja. Vanaf 18 jaar moet u elk jaar aangifte doen, ook als u geen inkomen had. Stuurt de FOD Financiën u een kant-en-klaar voorstel? Dan kan het volstaan dat u het controleert.Regel openen Woning en bouwenVerplichtIk huur een woning. Moet ik een brandverzekering nemen?
Ja, in alle drie de gewesten. De huurder moet zijn eigen aansprakelijkheid voor brand- en waterschade laten verzekeren. In Brussel geldt die regel voor huurcontracten die vanaf 1 november 2024 gesloten of vernieuwd zijn.Regel openen StrafrechtVerplicht· Strafwetboek, niveau 3Ik ben opgeroepen als getuige voor de rechtbank. Wat gebeurt er als ik niet ga of als ik lieg om iemand die ik ken te beschermen?
Bent u als getuige opgeroepen, dan moet u in principe verschijnen en getuigen; bewust niet gaan is een misdrijf (niveau 1). Met bedrieglijk opzet liegen bij een getuigenis onder eed is zwaarder (niveau 3).Regel openen Buren en gemeenteVerplichtMag ik papier, PMD en etensresten ook bij het restafval gooien, of is afval sorteren verplicht?
Nee, u mag niet alles bij het restafval gooien. In Vlaanderen en Brussel verplichten de gewestelijke regels huishoudens rechtstreeks om afval te sorteren. In Wallonië geldt een algemene sorteerplicht; wat en hoe u sorteert, bepaalt het gemeentelijk reglement.Regel openen Gezin en kinderenVerplichtHoe werkt het schoolsysteem in de Franstalige scholen in Wallonië en Brussel? Naar welke school gaat mijn kind op welke leeftijd?
School is verplicht van 5 tot 18 jaar. Een kind kan vanaf 2,5 jaar naar de kleuterschool; de lagere school duurt 6 jaar en het secundair ook 6 jaar. In 2026-2027 vallen de kleuterschool, de lagere school en het 1e jaar secundair onder de gemeenschappelijke stam (tronc commun).Regel openen Gezin en kinderenVerplichtHoe werkt het schoolsysteem in Vlaanderen en in de Nederlandstalige scholen in Brussel? Naar welke school gaat mijn kind op welke leeftijd?
School is verplicht van 5 tot 18 jaar. Een kind kan vanaf 2,5 jaar naar de kleuterschool; de lagere school duurt 6 jaar, het secundair 6 jaar in 3 graden. De school test de Nederlandse taal van elk kind; is die onvoldoende, dan is taalondersteuning verplicht.Regel openen Gezin en kinderenVerplichtWe zijn pas in België en mijn kind spreekt de schooltaal niet. Hoe begint het op school, en is er ondersteuning?
Elk kind dat in België woont, heeft recht op onderwijs en school is verplicht. Voor kinderen die de schooltaal niet kennen, zijn er onthaalklassen: in Vlaanderen OKAN in het secundair en sinds 2026 taalheldklassen in de lagere school, in Franstalige scholen DASPA.Regel openen Woning en bouwenVerplichtIs een rookmelder thuis verplicht, en wie plaatst hem?
Ja, in alle drie de gewesten. In uw woning moet een werkende rookmelder hangen. In Wallonië en Brussel betaalt de verhuurder de rookmelder. Hoeveel melders u nodig hebt en waar ze moeten hangen, verschilt per gewest.Regel openenHangt af van de situatie (45)
VerkeerOnder voorwaarden
